هفته آگوست 26, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

گزارشگر: عبدالقدیر خموش

پس از اینکه اشرف غنی از ارگ ریاست‌جمهوری فرارکرد و مسئولین امنیتی پوسته‌های شهر کابل را رها نمودند؛ دروازه‌های میدان هوایی کابل بدون مسوول امنیتی باقی ماند. از سوی دیگر بعد از اینکه کشور کانادا خبر پذیرش ۲۰ هزار پناهنده‌ای افغان را اعلام کرد؛ تعدادی زیادی از مردم به میدان هوایی کابل رجوع کرده و حتی در بال‌های طیاره‌ها نشستند و تعدادی هم جان‌های‌شان را از دست دادند. تجمع مردم در فرودگاه کابل، بیانگر این‌است که مردم افغانستان به چه اندازه از حکومت و استقرار طالبان و حکومت اشرف غنی و از زندگی در افغانستان ترسیده و خسته شده‌اند. برای مشاهده وضعیت، ساعت نو شب به وقت کابل به میدان هوایی کابل رفتم؛ جمعیت بسیاری در اطراف فرودگاه جمع‌شده‌بود؛ گویی تمام باشندگان شهر کابل به میدان هوایی پناه آورده‌اند. این گفت‌وگوی مردمی، در آن مکان و زمان انجام شده‌است.

محمد اکرام از ولایت کندز که در اثر جنگ‌های نیروهای دولتی و طالبان، به شهر کابل مهاجر شده درباره وضعیت خود به هفته توضیح می‌دهد: «دیگر نه نانی به خوردن دارم و نه خانه‌ای که در آن زندگی کنم. خانه‌ام را طالبان، در جنگ با نیروهای دولتی پوسته ساختند و با زن و فرزند به کابل آمدم. اکنون در کابل جای بود و باش ندارم و از یک هفته بدین سو، در پارک شهری شب و روز را می‌گذرانم. همین‌که شنیدم کانادا و امریکا به میدان هوایی طیاره فرستاده‌اند و مردم را می‌برند، آمدم تا اگر ما را هم با خود ببرند و از این رنج روزگار و شرایط بد افغانستان نجات یابیم.»

شاه‌پسند، یکی دیگر از افغان‌های است که در خواجه بغرا در نزدیکی میدان هوایی کابل بود و باش دارد؛ او می‌گوید: «دیگر از زندگی در افغانستان خسته شده‌ام و می‌خواهم به کانادا بروم.» این باشنده شهر کابل، در پاسخ به این سؤال که آیا پاسپورت و ویزه‌ی کشور کانادا را دارد؛ توضیح می‌دهد: «مهم نیست، هیچ‌چیز ندارم. می‌گویند امریکایی‌ها و کانادایی‌ها به کمک ما آمده‌اند و عساکرشان در میدان هوایی کابل است.»

احمد ولی نیز یکی دیگر از کسانی‌است که با فامیلش به میدان هوایی کابل پناه برده‌است. او درباره علت حضورش در این میدان توضیح می‌دهد: «من قبلآ با نیروهای امریکایی همکار بودم و در این چند روز، پروسه رفتن ما در کشور امریکا در جریان بود؛ اکنون درحالی‌که شنیدم پرواز‌ها کنسل شده برای اینکه اطمینان حاصل کنم به میدان هوایی آمدم.»

وحید پژمان کارشناس مسایل سیاسی درافغانستان درباره اینکه آیا پذیرش ۲۰ هزار مهاجر افغان توسط کانادا به مردم افغانستان کمک خواهد کرد می‌گوید: «نخست از کشورکانادا سپاسگزارم. اگرچه کشور کانادا این پذیرش را به افراد واجد شرایط؛ مانند ژوزنالستان، مدافع حقوق بشر، رهبران زنان و اقلیت‌های مذهبی اعلان کرده و آن‌هم به آن‌عده از افغانانی که در بیرون از افغانستان به‌سر می‌برند اما باید گفت که بیشتر مردم از بیکاری، اقتصاد خراب و مهم‌تر از همه، امنیت‌شان در هراس‌اند و از هرگونه کمک و پذیرش پذیرایی می‌کنند. اگر کشور کانادا این سهمیه را به افرادی مانند اشخاص تعلیمی و تربیتی و کارمندان دولتی که اکنون جاها و پست‌های‌شان را آمرین طالبان گرفته، ازدیاد بخشد؛ کمک بیشتری خواهد کرد. چون امارت اسلامی فقط کارمندان عادی را با پست‌های پایین در دوایر دولتی خواسته، اما روسا و دایرکترهای بخش‌ها را نخواسته‌است؛ چنانچه هر رئیسی که به دفتری که قبلأ مسوول بود مراجعه کرده، طالبان برای‌شان گفته‌اند ما از جمله مجاهدین، مسوول و رئیس را تعیین می‌کنیم.»

میرحشمت الله هاشمی یکی از مسوولین وزارت مهاجرین افغانستان درباره تصمیم پذیرش افغان‌ها به کانادا می‌گوید: «نخست از کشور مردم دوست کانادا خصوصأ صدراعظم این کشور از پذیرش ۲۰ هزار مهاجر ابراز امتنان می‌کنم. به اساس اعلام وزارت امور مهاجران درافغانستان در سال ۱۳۹۷ با آن‌که در ۱۷ سال گذشته، هشت میلیون مهاجر افغان به وطن بازگشته‌اند، هنوز هم شش میلیون شهروند افغانستان درکشورهای مختلف مهاجراند. آرزومندیم که هرچه زودتر در افغانستان امن و ثبات برقرار شود و نیروی کار افغانستان و همه مهاجران دوباره به وطن برگردند.»

بلقیس روشن، وکیل پارلمان افغانستان که اکنون با منحل‌شدن پارلمان افغانستان وظیفه ندارد؛ درباره اینکه آیا پذیرش ۲۰ هزار پناهنده توسط کانادا به مردم افغانستان کمک خواهد کرد گفت: «اصلا کمک نمی‌کند چون کانادا و دیگر ممالک می‌خواهند افراد باسواد و استعدادهای مارا با خود ببرند.»

وحیده آشنا یکی از ژورنالستان و یوتوبر‌های افغان که اکنون از ترس از خانه‌اش بیرون رفته نمی‌تواند؛ درباره پذیرش ۲۰ هزار پناهنده توسط کشور کانادا تاکید می‌کند: «کشور کانادا بالای ما ریشخند زده‌است؛ اکنون که وضعیت ژورنالستان در داخل افغانستان خراب است و در تهدیدات شدید امنیتی قرار دارند خصوصآ زنان ژورنالست، این کشور پذیرش ۲۰ هزار پناهنده را اعلان می‌کند اما وقتی در وب‌سایت مهاجرت این کشور مراجعه کنید به صراحت گفته شده که این پناهندگان کسانی‌اند که در بیرون از افغانستان به‌سر می‌برند. آیا دولت فدرال کانادا این فکر را نکرد که ژورنالستان و مدافعین حقوق بشر و رهبران زنان که استطاعت مالی و روابط داشتند و خود را به کشور دوم رسانند نسبت به ما و دیگر فعالین مدنی در امنیتی بهتری قرار دارند؟ باید گفت که دولت کانادا در این بخش فقط اعلان خود را تقدیم کرد و بسیار دیر عمل نمود.»

یک قاضی زن در افغانستان: می‌ترسم طالبان مرا پیدا کنند؛ گزارشی از “هفته”

یک قاضی زن در افغانستان: می‌ترسم طالبان مرا پیدا کنند.

نرگس هاشمی اکتبر 6, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

با شکست حکومت جمهوری اسلامی افغانستان و آمدن طالبان و باز شدن دروازه‌های زندان دروازه‌های زندان به‌وسیله خود زندانیان باز شد. به گفته یک شاعد عینی، زندانیان پس از آگاهی از واردشدن طالبان به کابل خودشان را مسلح کرده و با اسلحه به در و بام زندان هویدا شده و دروازه‌ها را گشودند و همه آنها، چه مجرمان جنایی و چه سیاسی آزاد شدند. در نتیجه امروز تفکیک افراد مجرم از بی‌گناه در شهر کابل مشکل شده است.

اکنون بیشتر قضات، بخصوص قضات زن که صدها دوسیه‌ را پیگیری کرده و برای مجرمان حکم صادر کرده‌ بودند در ترس و هراس به سر می‌برند. اگرچه بیشتر آن‌ها خانه‌های‌شان را ترک کرده‌اند و عده‌ای هم به خارج از کشور انتقال یافته‌اند اما اکثریت‌شان در افغانستان و در شرایطی سخت بسر می‌برند.

در ۲۰ سال گذشته بیشتر از ۲۰۰ زن در افغانستان به مقام قضاوت رسیدند و در این جایگاه کار‌های مثمری را انجام داده و تا جایی هم با پشتکار و مبارزاتشان قانون منع خشونت را نهادینه ساختند. آن‌ها به‌عنوان شماری از قدرتمندترین و برجسته‌ترین زنان کشور، از چهره‌های شناخته شده در جامعه هستند که اکنون با ترک منزل در جاهای نامعلوم مخفی‌اند که نه از حق خود دفاع می‌توانند و نه از حق زنان دیگر.

سارنپوه راحله شمس (اسم مستعار) که تاکنون از هیچ کشوری برای اخذ ویزه جواب مثبت دریافت نکرده به هفته گفت: «اعضای طالبان به خانه‌ام سر زده‌اند. البته خانه‌ای که در نخستین روز آمدن طالبان ترکش کردم.»

او از همسایگان و دوستانشان شنیده است که طالبان درمورد محل سکونتش سؤال کرده‌اند. او گفت: «به چندین سفارتخانه درخواست پناهندگی دادم اما از هیچ کشوری جواب مثبت دریافت نکرده‌ام. ترسم این‌ست که در اینجا بمانم و روزی طالبان بدانند که من قاضی بودم و بر علیه‌شان حکم صادر کرده‌ام.»

از زمان تسلط طالبان تاکنون که بیش از صدهزار نفر از کشور خارج شده‌اند؛ بیشتر کسانی بودند که در ان.جی.اوها و یا سفارتخانه‌ها کار می‌کردند. ولی زنان قاضی که بیشترشان در دوایر دولتی و قضایی مصروف کار بودند؛ نتوانستند ویزه از کشورهای خارجی دریافت کرده و افغانستان را ترک کنند. آن‌ها اکنون در شهر کابل و یا در ولایات کشور در جاهای نامعلوم مخفی‌اند و حتی دور از خانواده در خانه یکی از اقارب و نزدیکانشان زندگی می‌کنند.

قاضی مرضیه صدیقی (اسم مستعار) کسی که دوسیه قتل یکی از زنان قاضی به او سپرده شد؛ به هفته گفت: «قاضی فهیمه را زمانی که شش سال قبل شوهرش به قتل رساند و دوسیه قتل او به من سپرده شد. بعد از اینکه تمام ثبوت‌های موثق بر علیه شوهرش وجود داشت. شوهرش به حبس بیست‌ساله راهی زندان پلچرخی گردید. پس از باز شدن دروازه‌های زندان این مجرم هم بدون شک از بند رها گردید. بعد از اینکه شنیدم کسی در تلاش پیدا نمودن محل سکونتم است فرار را برقرار ترجیح دادم و در یکی از روستاهای دوردست فرار کردم. اکنون که شوهر و اولادم در کابل استند و خودم در بی‌سرنوشتی بسر می‌برم بی‌نهایت خسته شده‌ام. اگر حکومت طالبان مانند دوره قبل پنج یا شش سال را در بر بگیرد و بالای سینه‌های مردم به زور حکومت کنند و از طرف دیگر جامعه جهانی خاموشی اختیار کرده و اقدامی ننمایند، قادر به این نخواهم بود تا از حق خود و حق زنان مظلوم کشورم دفاع کنم.»

در حال حاضر که بیشتر این زنان در پی راهی برای خروج از افغانستان هستند. ولی آن‌ها می‌گویند نه‌تنها دسترسی به حساب بانکی ندارند، بلکه هیچ یک از اعضای درجه اول خانواده‌شان پاسپورت ندارند و از طرف دیگر اگر از امارت اسلامی پاسپورت اخذ کنند واجد شرایط برای اخذ ویزه هیچ کشوری نخواهند بود و پاسپورت امارت اسلامی مدار اعتبار کشورهای خارجی نیست.

سارنوال روبینا احمدی (اسم مستعار) می‌گوید: «در دادگاه خانوادگی، به دوسیه‌های طلاق زنان رسیدگی می‌کردم و بیشتر با زنانی در ارتباط بودم که در خانه‌های امن بسر می‌برند و درخواست جدایی شوهرانشان را داشتند. در این میان زنانی بودند که می‌گفتند شوهرانشان مخفیانه با گروه طالبان فعالیت دارند و شرایط سختگیرانه را برآن‌ها تحمیل می‌کنند و این زنان بیشتر از ولایات مراجعه می‌کردند.» او می‌افزاید: «کارهای را که ما اجرا می‌کردیم واقعا تهدیدآور و خطرناک بود. چندین‌بار بر دفتر ما حمله مسلحانه صورت گرفت و حتی در چند قدمی دفتر حمله انتحاری صورت گرفت و چندین همکارم را از دست دادم ولی با مبارزات خود ادامه می‌دادیم و مانع خشونت زنان بودیم و بدون هیچ‌گونه ترس و هراس کار و فعالیت داشتیم. شوربختانه اکنون که ما به اصطلاح هزار دوست و دشمن داریم نمی‌توانیم بالای هیچ‌کس اعتبار کنیم و محل سکونت خود را نمایان سازیم. با آنکه می‌دانیم روزی توسط طالبان شناسایی خواهیم شد چون طالبان لست اسامی تمام قضات را دراختیار دارند. اما هیچ راه بیرون‌رفت از افغانستان را نمی‌یابیم. آینده ما آینده نامعلوم است یا محکوم و ترور خواهیم شد و یا هم در اسارت چهار دیوار خانه و چادری جان خواهیم داد. همه درهای امید بسته‌اند. نه خود ما و نه هم اعضای فامیل ما پاسپورت داریم و نه هم راهی را می‌یابیم تا از کشور خارج گردیم.»

چندین کشور ازجمله نیوزیلند، بریتانیا و آلمان اعلام کرده‌اند که حمایت‌هایی را برای زنان قاضی ارائه خواهند کرد. اما اینکه این کمک‌ها چه زمانی می‌رسند و چند قاضی را شامل خواهد بود، هنوز مشخص نیست.

قاضی ظریفه می‌گوید می‌ترسد چنین وعده‌ها به‌موقع به آن‌ها نرسد. او به هفته گفت: «هرقدر که فکر می‌کنم جرمم را نمی‌یابم که ما به کدام جرم زندانی شده‌ایم و مشخصاً چی اشتباه را مرتکب شده‌ایم. بر علاوه اینکه یک زندانی استیم. بی‌پول هم می‌باشیم و هیچ‌گونه دسترسی به حساب بانکی خود نداریم.» او می‌افزاید: «وقتی به دختر کوچکم نگاه می‌کنم و نمی‌دانم چگونه به او توضیح دهم که چرا نمی‌تواند با دوستانش صحبت کند و یا در بیرون از خانه بازی کند. این مساله روح و روانم را می‌آزارد و روانم را آسیب می‌زند.»

قاضی ظریفه می‌گوید: «با آنکه سخنگوی طالبان گفت که خانواده‌های زنان قضات باید مانند هر خانواده دیگری بدون ترس زندگی کنند و هیچ‌کس نباید آن‌ها را تهدید کند. ولی بالای سخنان آن‌ها باور ندارم. چون آن‌ها برای اینکه خود را در اذهان عامه خوب جلو بدهند و پشتیبانی جامعه جهانی را بدست بیاورند گفته‌ها و اعمال‌شان هم‌خوانی ندارد با آنکه از همان روزی نخست عفو عمومی را اعلان کردند ولی صدها کارمند دولت را ترور کرده و جستجوی خانه به خانه را آغاز کردند و خراب‌تر این‌که یک گروه‌شان تهدید می‌کنند و گروه دیگر آن را نفی کرده و این اعمال را تقبیح می‌کند واقعأ این تکتیک عوام فریبانه‌شان گیج‌کننده است.»

یگانه آرزویم ملاقات با جاستین ترودو است؛ گفت‌وگوی هفته با زن پولیس جوان که با آمدن طالبان بیکار شد

یگانه آرزویم ملاقات با جاستین ترودو است؛ گفت‌وگو با زن پولیس جوان که با آمدن طالبان بیکار شد

نرگس هاشمی اکتبر 28, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

زینب احمدی دختر جوانی است که در بخش‌های نظامی کار کرده و در حکومت قبلی پولیس قوماندانی امنیه ولایت مزار بود. او در بخش‌های مختلفی چون بانکداری، پولیسی و طبابت تحصیل کرده و یگانه نان‌آور خانواده‌اش نیز است. پس از مستقر شدن طالبان زینب احمدی مانند دیگر زنان و دختران شغلش را از دست داده و به گفته خودش همه آرزو‌ها و دستاورد‌هایش پامال زن‌ستیزی طالبان شده است. سخنان بیشتر او را در مصاحبه‌اش بخوانش بگیرید.

خانم زینب احمدی عزیز لطف نموده خود را معرفی کنید.

زینب احمدی: سلام به خوانندگان مجله و وب سایت «هفته» و تشکر از شما که به من وقت دادید تا صدای خود را از طریق شما به کسانی که واقعین بخاطر حمایت از زنان کار می‌کنند برسانم و به ناقضین حقوق بشر و حقوق زن فریاد بزنیم که ما هم مثل دیگران انسانیم و به خاطر زن بودن نباید تحقیر شویم.

زینب احمدی استم متولد ولایت بغلان افغانستان. مکتب ابتدائیه و لیسه را در لیسه عالی نسوان معدن ولایت بغلان به پایان رساندم و بعد از سپری نمودن امتحان کانکور به تعلیمات اداره و حسابداری بخش بانکداری کابل کامیاب شدم. دو سال تحصیل را در کابل به پایان رساندم و دوباره به بغلان آمدم. از اینکه مسوولیت مصارف خانواده را بعهده داشتم و قبلا هم با خواهرم قالین بافی می‌کردم. بعد از اتمام تحصیل بخاطر خانواده و نقش خودم در اجتماع به جستجوی کار شدم و در موسسه‌های خصوصی کار کردم. از طرف سازمان ملل برای حمایت از اطفال جنگ‌زده و موسسه حکیم سنایی کار نمودم. بعد بورسیه نظامی کشور ترکیه را بدست آوردم و به تحصیل پرداختم. اگر چه با تحصیل در بخش نظامی فامیلم اجازه دادند ولی با وجود مخالفت خویش و قوم و نظر به شوق علاقه که داشتم و همیشه عاشق کار و تحصیل و فعالیت در جامعه بودم و استم در بخش‌های مختلف تحصیل نمودم و قبل از سقوط حکومت قبلی محصل صنف چهارم طب معالجوی پوهنتون مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در مزار شریف بودم.

زینب احمدی:‌ کشورم به متخصصان سیاسی ضرورت دارد؛ نه به ملا‌های زن‌ستیز.

از چه زمانی مصروف کار و فعالیت در قوماندانی امنیه ولایت مزار بودید و در زمان حکومت قبلی کدام مسوولیت‌ها را بعهده داشتید؟

زینب احمدی: از سال ۱۳۹۵تا زمان آمدن طالبان در ولایت بلخ مصروف کار در قوماندانی امینه ولایت بلخ بودم. نخست در بخش کمپیوتر کارمند اداری ولایت بلخ بودم و بعدأ در بخش خشونت‌های فامیلی و حل پرابلم‌های خانوادگی مدیریت جنایی وظیفه اجرا می‌کردم و اوراق و دوسیه‌های جنایی را به سارنوالی و محکمه‌های بخش حقوقی می‌فرستادم و تا زمان حل پرابلم‌های زنان که مورد خشونت قرار داشتند و لت و کوب می‌شدند آنان را به مراجع مربوط و خانه‌های امن معرفی می‌کردیم. یکی دیگر از وظایف ما در داخل شهر و ولسوالی‌ها تلاشی خانه‌های که قبلا طالبان جابجا می‌شدند بود.

پس از روی کار آمدن حکومت طالبان چه مصروفیت دارید؟

زینب احمدی: با روی کار آمدن حکومت طالبان همه مصروفیت‌های کاری و تحصیلی که داشتم را از دست دادم. طالبان کار، تحصیل، حقوق و معاشم را از من گرفتند.

از ترس اینکه درحکومت قبلی در بخش نظامی و پولیس کار می‌کردم؛ اکنون نمی‌توانم به اجتماع ظاهر شوم و حداقل یک کار بخور و نمیر پیدا کنم. بعد از حکومت طالبان مجبور شدم تا خانه و خانواده را ترک کرده و بدور آن‌ها در یک جای نامعلوم خودم را پنهان کنم چون طالبان هیچ‌گاه به عفو عمومی پابند نیستند و چندین پولیس زن را از خانه‌شان به جاهای نامعلوم برده‌اند.

شما که نان‌آور خانواده استید و به شما اجازه کار داده نمی‌شود پس مصارف زندگی‌تان را چگونه تامین می‌کنید و کی کمک‌تان می‌کند؟

زینب احمدی: من نان‌آور خانواده‌ای هفت نفر استم و با معاش دولتی که داشتم به مادر و پدر سالخورده و خواهران و برادرم کمک می‌کردم. اکنون با مشکلات فراوان اقتصادی با یک مقدار پول که قبلا ذخیره کرده بودیم زندگی می‌کردیم و با تمام شدن آن به فروش اموال و لوازم غیر ضروری خانه پرداختیم و برادر کوچکم که شاگرد خیاط است تا اندازه‌ای مصارف خانه را به دست می‌آورد. آما اینده را نمی‌دانم که چی می‌شود یا طالبان ما را می‌کشد و یا گرسنگی و سردی زمستانی که در راه است ما را از بین خواهد برد.

در حکومت فعلی به کدام مشکلات زنان و جوانان افزوده شد؟

زینب احمدی: در زمان حکومت اشراف غنی یگانه مشکل مردم؛ واسطه، فساد اداری، جنگ و به شهادت رسیدن سربازان و جوانان بود و همچنان ارقام بلند بیکاری جوانان. اکنون با رویکار شدن امارت اسلامی به این مشکلات افزوده شد و صدها مشکل دیگر مانند گرسنگی، از دست دادن کار، مجازات و کشتار مخفیانه کارمندان دولت بخصوص خانم‌های بخش نظامی و پولیس به میان آمد.

از اولین روزی که طالبان به مزار آمدند قصه کنید، چی کردید و چه شد؟

زینب احمدی: همان روزی که طالبان به مزار می‌آمدند را دقیقأ بخاطر دارم. من مانند روز‌های قبل به وظیفه رفتم و حاضری امضا کردم. دیدم همه همکارانم لباس و یونیفورم نظامی را تبدیل کرده و لباس ملکی به تن داشتند. برایم سوال خلق شد و از چند تن پرسیدم اما کسی جواب نداد و قسمی وانمود کردند که چیزی رخ نداده و به اصطلاح خیر و خیرتی است. تا ظهر همان روز تعداد زیادی از کارمندان وظیفه را ترک کردند و بیروبار روزهای قبل دیده نمی‌شد. من با همکارانم نیز شعبه را ترک کردیم و صدای فیرهای پراگنده از هر طرف به گوش می‌رسید. در مسیر راه همه مردم به جهت مختلف فرار می‌کردند و همه می‌گفتند مزار سقوط کرد. به خانه آمدم و با فامیل از ترس اینکه طالبان از وظیفه‌ام آگاه نشوند و بخاطر من فامیلم را اذیت نکنند خانه را ترک کردیم و به خانه یکی از اقاربم رفتیم.

گفته می‌شود که در زمان طالبان امنیت بهتر شده آیا حقیقت دارد و یا خیر؟ شما تا چه اندازه از این بابت رضایت دارید؟

زینب احمدی: امنیت مزار مانند قبل است و تغییر نکرده فقط مردم در این دوره با جنگ روانی و گرسنگی مبارزه می‌کنند. من خودم شخصأ از امنیت حکومت طالبان رضایت ندارم. چون کشورم را پارچه پارچه کردند و بیرق ملی ما را که هویت ما بود از میان برداشتند. کشورم به متخصصان سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی از قشر جوان نیاز دارد نه به ملا‌های زن‌ستیز که بر خلاف مفکوره زنان‌اند.

ازحکومت طالبان چی امید دارید و آیا مورد تهدید قرار گرفته‌اید؟

زینب احمدی: زندگیم پر از ناامیدی‌هاست؛ چون همه دستاورد‌های بیست‌ساله‌ام ازبین رفت و همه حق و حقوقم را از من گرفتند. وزارت امور زنان که یگانه مرجع خدمت به زنان بود را حذف کردند. پس چگونه امیدی از حکومت طالبان داشته باشیم. دختران بالاتر از صنف ششم را حق تحصیل نمی‌دهند و ما که آرزو‌های بزرگ و مفکوره‌های بزرگ در ذهن داریم با این حکومت چگونه کنار خواهیم آمد. طالبان در روز تظاهرات زنان در مزار که من هم اشتراک کرده بودم ما را با دنده‌های برقی می‌زدند و اجازه تظاهرات را نمی‌دادند و برای پراکنده شدن زنان فیر می‌کردند.

طالبان مسلح به بزرگان منطقه ما امر کرده و گفته‌اند تا افرادی را که در نظام کفری اشرف غنی فعالیت داشتند شناسایی کرده به آن‌ها معرفی کنند که این خود کلانتر تهدید به من و خانواده‌ام است.

خواست و آرزوی‌تان از مراکز زنان که در بیرون از افغانستان فعالیت دارند چیست و به آن‌ها چی گفتنی دارید؟

زینب احمدی: خواستم از زنان و مراکز زنان که در بیرون از افغانستان فعالیت دارند این است که از حق و حقوق ما دفاع کنند و صدای ما را به جهانیان برسانند. خصوصأ زنانی که شغل‌شان را از دست داده و زندگی‌شان در خطر است را حمایت کنند.

همچنان خواستم از مراکز زنان بیرون مرزی اینست که صدای زنان نظامی و پولیس را به گوش مسوولین کشورهای کمک‌کننده برسانند تا آن‌ها ما را کمک کرده و جان ما را نجات بدهند و نگذارند طالبان بیشتر از این صدای ما را خاموش بسازند و حق علم و دانش را از ما بگیرند.

در ضمن خواستم از مجله هفته اینست تا صدایم را به جهانیان برساند؛ خصوصأ به صدر اعظم کانادا آقای جاستین ترودو که علاقمند کارکرد‌ها و رفتار نیک‌شان استم. آرزویم اینست تا با صدر اعظم کانادا که به مردم و بشر احترام دارد از نزدیک ملاقات کنم.

اگر بتوانید با رهبران طالبان صحبت کنید به آنها چه می‌گویید؟

زینب احمدی: گفتنی و سوالم از طالبان این است که چرا از باسوادشدن زن‌ها می‌ترسید و چرا مفکوره‌تان بر ضد زنان است؟ اگر می‌خواهید حکومت خوب داشته باشید پس حق مساوی به زن و مرد بدهید. زنان هم مثل مردان حق مدیریت و ریاست دارند. پس چرا پست‌های پایین را به خانم‌ها می‌دهید. آیا از دید شما خانم‌ها فقط یک خدمه‌اند؟ نخیر نه… اگر زنان با سواد باشند نسل نسل ما با سواد خواهند بود.

خانم زینب احمدی از شما سپاسگزاریم

نوای نیستان در هم‌نوایی با زنان

همنوایی و ایستادگی با زنان افغان، در برنامه ادبی نوای نیستان

نرگس هاشمی نوامبر 3, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

در هفته‌ای که گذشت انجمن ادبی نوای نیستان در شهر مونترال برنامه‌ای ادبی را تحت عنوان همنوایی و ایستادگی با زنان افغان در برنامه زوم و صفحه‌ی اجتماعی نوای نیستان در فیسبوک نشر و اجرا کرد. در این برنامه حسیب الله فضل مجری و تنظیم‌کننده‌ی این پروگرام گفت: نوای نیستان با همبستگی با زنان افغان که در یک مقطع زمانی بسیار مشکل قرار دارند. هم‌نوا بوده و صدای زنان افغان خواهد بود. وی افزود: در مقابل مقام زنان، ما سر تعظیم می‌آوردم و در هرجایی که زن است و مورد خشونت قرار دارند ما صدایشان را بلند خواهیم کرد.

در نخستین گام، آقای کمال سعید درباره زنان ادیب و سرشناس افغانستان مقاله‌ای را به خوانش گرفت و چند تن از زنان شاعر و شعرشناس و موسیقی‌دان را به اساس ترتیب الفبا معرفی کرد. او گفت: «زنانی که در این مقاله معرفی شده‌اند اکثریتشان استعدادهای والای هنری دارند و یک تعدادشان شاعر و نویسنده‌اند و عده‌ای از آن‌ها موسیقی‌دان‌اند.»

آقای سعید در این مقاله اوستا بلخی، حمیرا معدب، درخانی ذهین، شیرین نظیری، صفیه حسابی، لطیفه اسحاق علم زایی، لیلا تیموری، لینا روزبه حیدری، مستوره هاشمی، مکی نوابی، ملالی زواک، ملالی کوهستانی، ملالی نورستانی، مهریه البرت، ناجیه کریم، نظیفه عنایت، نوریه سروری را معرفی مختصر کرده افزود: «خانم اوستا بلخی یک زن ادیب و شعرشناس است که بیشتر آوازخوان و آهنگ‌ساز بود و حمیرا معدب همچنان شعرشناس است و دنیا غبار ادیب چهره دست و نویسنده و تحلیلگر مسایل اجتماعی و اقتصادی است که به نقاشی نیز دسترسی دارد.» او گفت که درخانی ذهین در صفحه‌های لمر نوشته‌های دارد و از استعداد سرشار هنری برخوردار است و خانم شیرین نظیری ادیب و تحلیل‌کننده مسائل اجتماعی زنان است. او لیلا تیموری را شاعر و نوازنده‌ای باسلیقه معرفی کرد و مستوره هاشمی را نیز شاعر و موسیقی‌دان سرشناس افغانستان دانست.

مهریه البرت: حکومت دهشت‌انگیز طالبان نمایندگی از تمام مردان افغان نمی‌کند.

ملالی کوهستانی: آیا جرم ما مادر بودن ماست؟

حسیب الله فضل: در مقابل مقام زن سر تعظیم می‌آوریم.

آقای کمال سعید در اخیر مقاله‌اش تصویری از زندگی زنان امروز افغانستان را به نمایش گذاشت که حکایتگر زندگی تلخ و تاریک زنان افغان بود که در روی جاده‌ها به فروش سبزیجات می‌پرداختند. او از زنان شاعر خواست تا در نوشته های‌شان روزگار زنان امروز افغانستان را فراموش نکنند و در کارهای ادبی‌شان زندگی زنان را بیشتر بگنجانند.

خانم مهریه البرت یکی دیگر از اشتراک کنندگان این برنامه ادبی یک پارچه شعرسپید را از استاد اقبال رهبر توخی به خوانش گرفت و از انجمن ادبی نوای نیستان ابراز امتنان کرد که چنین فرصتی را در اختیار او قرار داده‌اند. او گفت: «حکومت دهشت‌انگیز طالبان هیچگاهی نمایندگی از تمام مردان افغان نمی‌کنند و همه مردان افغان در مقابل مقام زن بی‌اهمیت نیستند.»

شعری را که خانم مهریه البرت به خوانش گرفت یک قسمت آن چنین بود:

«به تو ای زن! به توای هم‌وطنم

به تو ای مادر وای خواهر وای دختر من

به تو ای سبزی باغ و چمنم

دور باد از تو سیاهی ستم

دور از موی تو سرپنجه غم

خواهرم گریه مکن اشک مریز

خواهر خوب و بلندهمت من

دست بر چهره مزن مویه مکن

تو از این ماتم بیهوده گریز …»

عزیزه عنایت شاعر بلند والا و مشهور کشور مضمونی را در باره جایگاه زن در اسلام به خوانش گرفت و گفت: «زنان افغانستان با آمدن طالبان رنج‌های زیادی را کشیدند. اگرچه زنان افغانستان از قبل مشکل داشتند ولی در این چند ماه به مشکلاتشان افزوده شد. زنان افغانستان نبوغی که در دوره‌های مختلف تاریخ داشتند همواره نبوغ و استعدادشان را به کار برده و فعالیت نمودند و از خود نام و نشان بزرگی را بجا گذاشتند چنانچه رابعه بلخی و سلطان رضیه و امثال آن در جهان مشهورند و آثار گران‌بهایی را از خود به ارمغان گذاشتند و اما زنانی هم بودند البته از قشر پایین جامعه که با وجود استعدادهایشان از مردم مخفی و ناشناخته ماندند چون که مردان در هر دوره‌ای از تاریخ بالای زنان حاکمیت کردند و مانع فعالیت زنان شدند.»

او افزود: «در زمان امان‌الله خان اگرچه زنان افغانستان از آزادی نسبی برخوردار بودند اما آن دوره کوتاه‌مدت بود. تاریک‌ترین دوره به زنان افغان دوره سیاه و ننگین طالبان بود و است. ما و شما شاهد شلاق زدن زنان و ظلم زنان بودیم. بعد از سقوط طالبان با وجود حضور جامعه جهانی و ۴۳ کشور مختلف در افغانستان و با وجود بنیادها و نهادهای زنان تنها زنانی که در شهرها زندگی داشتند از حقوق نسبی برخوردار بودند اما در قره و قصبات از چنین آزادی‌ها مستفید نبودند. جامعه جهانی نتوانستند زن‌ستیزی را مانع شوند یا اینکه نخواستند و یا اینکه نکردند. درحالی‌که می‌توانستند مانع خشونت زنان شوند و بالاخره حکومت و جامعه جهانی زنان را به طالبان دوباره تسلیم کردند.»

یکی از پیام‌های در دری و نوای نیستان

در پیام‌های نوای نیستان و در دری

خانم عنایت اضافه کرد: «اکنون که زنان افغان در چهل سال جنگ شوهران و پسرانشان را از دست دادند و نان‌آور خانه استند طالبان زیر پوشش اسلام مانع کار و فعالیت آنان می‌شوند؛ درحالی‌که در قران کریم گفته شده که هیچ کسی از کسی دیگر مگر در تقوا فرق ندارد. یعنی از نگاه اسلام بین زن و مرد هیچ‌گونه فرقی وجود ندارد. در زمان محمد (ص) زنان از جمله بی‌بی فاطمه الزهرا در تشیع جنازه مردان اشتراک می‌کردند و حضور زنان در روشنگری و در برهه‌های تاریخ از واقعیت‌های انکارناپذیر است. پس هویداست که طالبان زن ستیزند و مطابق شریعت اسلام عمل نمی‌کنند.»

خانم عنایت اشاره کرد که زنان افغان در هر گوشه‌ای از دنیا صدایشان را در طی تظاهرات به جهانیان رساندند و آوازشان را بلند کردند پس طالبان بدانند که زن امروز افغانستان زن دیروز نیست که خاموش باشد و ظلم آنان را تحمل کند.

عزیزه عنایت یک پارچه شعرش را در باره زنان از کتاب «نگین ناز» به خوانش گرفت که قسمی از آن چنین بود:

«زن اگر نیست شود خانه به یغما برود

همه خوشبختی آن خانه سراپا برود

بی‌وجودش نتوان جان و جهان شاد نمود

زن بماند که غم از خانه بابا برود»

ملالی کوهستانی تحت عنوان رنج‌های زنان ناتوان کشورم، مطلبی را بخوانش گرفت و گفت: «ما نسلی استیم آسیب‌دیده. آیا جرم ما زن بودن، خواهر بودن و همسر بودن ما است و بالاتر از همه آیا جرم ما مادر بودن ما است؟ نمی‌دانم چرا ما دایم مورد خشونت قرار می‌گیریم و هر حکومتی که در افغانستان به قدرت می‌رسید اولین قانونش را بالای زنان تطبیق می‌کنند. سال‌هاست که کشور ما در جنگ می‌سوزد و هر آسیبی که به هر انسان می‌رسد اولین آسیبش را زنان می‌بیند و زنان‌اند که بی‌شوهر، بی‌پدر و بی‌برادر و بی‌پسر می‌شوند.»

خانم کوهستانی اضافه کرد: «طالبان یکبار دیگر با به قدرت رسیدنشان دختران را از حق تحصیل باز داشته و زنان را به کارهای کوچک سهم می‌دهند. سؤالم این است چرا زنانی که حتی تحصیل‌کرده‌اند در پست‌های بلند گماشته نمی‌شوند؟ مخاطب من آنانی است که گمان می‌کنند صلاحیت دارند تا قانونشان را بالای زنان تحمیل کنند. خطاب من کسانی است که در تاریکی زندگی می‌کنند و تنها به خود و برادارانشان می‌اندیشدند. چه زیباست که به صدای وجدان‌شان گوش بدهند و این را بدانند که نسل آگاه افغانستان در چندین دهه با وجود خطرات گوناگون و با وجود شرایط سخت به تحصیل پرداخته‌اند و زحمات زیادی را متقبل شده‌اند و به موفقیت‌های زیادی دست یافته‌اند. پس نادیده گرفتن استعداد دختران و زنان زحمتکش ما جفای بزرگ است. آرزوی ما از بین بردن خشونت و جهالت و زورگویی و نهادینه ساختن انسانیت است. برای زنان آنچه که با ارزش است هویت و شخصیت‌شان است. فراموش نباید کرد که زنان قابل حرمت و احترام‌اند و تخطی از آن عمل غیرانسانی و غیر وجدانی است.»

محترمه وسیمه فاضلی فعال مدنی و فرهنگی جامعه افغان چند قطعه شعر از نیما نیایش را بخوانش گرفت که یک قسمت آن چنین بود:

«‌ای مرد ای آنکه ز پهلوی تو من کرده ظهورم

مدغم شده با نام تو معنای حضورم

ترکیب من و تو ز یک خاک سیه بود

اکنون زچه پنداری که بی‌عقل و شعورم

عالم زدی برهم تو ز دختر شدن من

حالان که ز تقدیر تو من زنده به زورم

تقصیر من اما دهن بی‌سخنم بود

زن بودن و دختر شدنم نیست قصورم …»

در اخیر برنامه آقای حسیب الله فضل خطاب به زنان افغانستان گفت: «دانش زن یک تحفه خداوندی است و گفته‌های ما به مردم این است که بالای دخترانشان سرمایه‌گذاری کنند و نگذارند تا از هیچ چیزی نا امید شوند و رنج ببرند. چه اگر زنی با گوهر علم و دانش آراسته باشد یک جامعه با دانش است.»

او در اخیر این پیام‌های «نوای نیستان و در دری» را به خوانش گرفت و در روی صفحه اسکرین به نمایش گذاشت:

-ای زن می‌توانی! توان و قدرت هر کار را داری و یقینا که می‌توانی. زن افغان فخر و قدرت ماست.

-حکم و قیود بالای زن:

حکم طالب به زن امروز چو حکمی است که ازاین لحظه به بعد

رنگ گل، عطر سمن، نغمه بلبل به چمن نیست روا!

– «مردانه‌گی‌ات کجاست» ‌گر تو مردی شو چو مردان چیره برخشم و هوس

جنگ با موی و سرو با چهره عریان بس است.

زنان را حمایت و تقویت کنید چون زنان هوشیار و توانا جامعه پر رفا می‌سازد.

همچنان آقای فضل گفت که نوای نیستان، در دری، افغان پدیا و خانه افغان برای حمایت از زنان تصمیم گرفته تا کتاب‌های را درباره زنان دوباره به چاپ برساند. او از سه کتاب مشهور زنان: پرده‌نشینان سخنگوی، زنان دری‌پرداز و زنان سخنرا نام برد.

به امیدی موفقیت‌های هرچه بیشتر انجمن فرهنگی نوای نیستان و در دری.

طالبان قانون اساسی ظاهرشاهی را اجرا می‌کند

حقوق‌دانان: این قانون اساسی امروز جوابگو نیست؛ طالبان قانون اساسی ظاهرشاهی را اجرا می‌کند

نرگس هاشمی نوامبر 10, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

طالبان می‌گویند قانون اساسی را که وضع خواهند کرد؛ مطابق قانون اساسی دوره شاهی محمد ظاهر شاه؛ شاه اسبق افغانستان خواهد بود.

طالبان ادعا دارند که در حکومت‌شان به طور موقت از ماده‌های قانون اساسی دوران حکومت ظاهر شاه کار گرفته می‌شود. وزیر عدلیه طالبان که از اجرای قانون اساسی زمان ظاهر شاه خبر داد گفت که قانون اساسی دوره ظاهر شاه را با تغییراتی اجرا خواهند کرد. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگو و معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ دولت طالبان در نخستین نشست مطبوعاتی‌اش گفته بود که کمیته‌ای برای بررسی قانون اساسی فعال شده است.

در ماده دوم قانون اساسی ظاهر شاه ذکر گردیده که دین افغانستان دین مقدس اسلام است. شعایر دینی از طرف دولت مطابق به احکام مذهب حنفی اجرا می‌گردد که اکنون هم طالبان مذهب حنفی را به رسمیت می‌شناسند و با مذهب جعفری در تضادند. اما درحالی‌که در همین ماده قانون اساسی دوره شاهی گفته شده بود که آن افراد ملت که پیرو دین اسلام نیستند در اجرای مراسم مذهبی خود در داخل حدودی که قوانین مربوط به آداب و آسایش عامه تعیین می‌کند آزاد می‌باشند. مگر اکنون طالبان با چنین ماده‌ای پابند نیستند.

در باره قانون اساسی دوره شاهی و اینکه تا چی حدی امارت اسلامی از این قانون استفاده می‌کنند؛ احمد حسنیار تاریخ‌نگار به هفته گفت: «قانون اساسی دوران ظاهر شاه که ظاهراً از این به بعد در افغانستان نافذ خواهد شد در سال ۱۹۶۴ تصویب شده بود. گروه طالبان در دور اول قدرتشان در دهه ۹۰ هم از همین قانون اساسی با تغییرات اندکی پیروی می‌کردند. در مذاکرات صلح افغانستان در دوحه قطر که در بیشتر از یک سال گذشته جریان داشت، گروه طالبان بر تطبیق و اجرای همین قانون تاکید داشتند.»

آقای حسنیار افزود: «در قانون اساسی ۱۹۶۴، پادشاه صلاحیت‌های زیادی مانند تعیین نخست‌وزیر و رئیس دادگاه را داشت. درعین‌حال صلاحیت برکناری نخست‌وزیر و انحلال پارلمان را هم دارا بود. درحالی‌که مقام پادشاه به فردی یا نهادی پاسخگو نبود. در این قانون فقه حنفی تنها فقه رسمی یاد می‌شد و آزادی‌های فردی و رعایت حقوق بشر در آن صراحتی نداشت.»

اما در قانون اساسی دوره موقت و جمهوری اسلامی افغانستان که بعد از سقوط رژیم طالبان و با برگزاری نشست بزرگ در سال ۲۰۰۴ تصویب شد. در این قانون افغانستان کشوری یکپارچه، مستقل و دولت آن جمهوری اسلامی نامیده شد. در رأس نظام، رئیس‌جمهوری قرار داشت که به همراه دو معاونش، با رأی مستقیم مردم به مدت پنج سال زمام امور کشور را در دست می‌گرفت. در بخش برابری تمام اتباع در برابر قانون، عبارت اعم از زن و مرد آمده است.

در قانون اساسی ۲۰۰۴، فقه جعفری به رسمیت شناخته شد و شیعیان برای تعیین احوال شخصیه خود به فقه خود دسترسی داشتند.

گروه طالبان اما دولت خود را «امارت اسلامی» عنوان می‌کنند و انتخاب امیر این امارت به رأی مردم نیازمند نیست.

بعلاوه حقوق‌دانان می‌گویند که قانون دوره‌ی ظاهر شاه جوابگوی نیازهای امروزی ما نیست و از طالبان می‌خواهند که به قانون اساسی توجه کنند. آنان می‌گویند که نیازمندی‌های روز و اراده‌ی مردم برای ایجاد و نافذ کردن قانون اصل است.

از سوی دیگر گفته‌اند که قانون اساسی ۱۳۴۳ به شرطی قابل‌اجرا است که خلاف شریعت اسلام و اصول طالبان نباشد. شرطی که اکنون بدبینی‌های زیادی را به بار آورده است.

حقوق‌دانان می‌گویند که شرط گذاشتن طالبان برای تنفیذ قانونی که حتی جوابگوی نیازمندی‌های امروز افغانستان نیست، نشان می‌دهد که طالبان قانون‌مدار نیستند و به قانون باور ندارند.

حیات‌الله حیات قانون‌دان و رئیس اتحادیه حقوق‌دانان می‌گوید: «قانون تعهد بین دولت و مردم است که وظایف مردم و دولت را مشخص می‌کند و محدوده‌ای برای دولت تعیین می‌کند، اما طالبان خود را محدود به قانون نمی‌دانند با آنکه گفته‌اند که از قانون اساسی دوره شاهی استفاده خواهند کرد اما در اجرای این قانون هم شرط‌هایی را گذاشته‌اند که این خود سؤال‌برانگیز است.»

قانون اساسی ۱۳۴۳ به دلیل عدم اعمال حاکمیت ملی توسط مردم، نقش ضعیف و مبهم زنان، محدودیت بالای اقلیت‌ها، اقوام و زبان‌ها، نبود وضاحت در رابطه به روابط افغانستان با جهان بر مبنای پذیرفتن کنوانسیون‌ها، معاهدات، اعلامیه‌ها و سایر اسناد بین‌المللی که افغانستان به آن ملحق است، نیازمندی‌های امروزی افغانستان را جوابگو نیست.

از سوی دیگر نظام طالبان برای افغانستان نه شاهی مشروطه است و نه جمهوری. طالبان دولت خود را «امارت اسلامی» عنوان می‌کنند و انتخاب امیرشان به رأی مردم نیازمند نیست.

به اساس قانون اساسی ۱۳۴۳ پادشاه به فرد یا نهادی پاسخگو نبود. او صلاحیت‌های زیادی مانند تعیین نخست‌وزیر و رئیس دادگاه را داشت و به همین ترتیب او صلاحیت برکناری نخست‌وزیر و انحلال پارلمان را نیز دارا بود.

در کنار این موارد، در ماده‌ی دوم، فصل اول این قانون از فقه حنفی تنها فقه رسمی افغانستان یاد شده و آمده است که احکام دولت مطابق به این فقه قابل‌اجرا است.

در ماده‌ی سوم، فصل اول هرچند از پشتو و دری به‌عنوان زبان‌های رسمی یاد شده، اما در ماده‌ی دیگر همین قانون به آموزش و تقویه‌ی تنها زبان پشتو پرداخته شده است.

افزون به این، در این قانون آزادی‌های فردی و رعایت حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان در آن صراحتی ندارد. همین‌طور، از معاهده‌ها و تعهدات بین‌المللی نیز خبری نیست.

در قانون اساسی ۱۳۸۲، همچنین فقه جعفری به رسمیت شناخته شده است و شیعیان برای تعیین احوال شخصیه خود به فقه خود دسترسی دارند. “

حضرت وهریز به این عقیده است که پس از زمان شاه، نواسه‌ی احمدشاه ابدالی تا کنون، همواره کسانی به قدرت رسیده‌اند که خود را به استخبارات بیگانه فروخته‌اند و برگرده‌ی‌های مردم مسلط شده‌اند. طالبان هم ادامه‌ی همان سناریو است.

یک سو آنانی باشند که می‌خواهند دختران و زنانشان در چهاردیواری خانه «عفیف» بمانند و روی‌شان را ماه هم نبیند و سوی دیگر آنانی که می‌خواهند دخترانشان درس بخوانند، کار کنند و انسان باشند.

اگر روزی معجزه‌ای شود و تمام افغانستان یک چیز بخواهد، دوباره با هم خواهیم بود.

پسرم، “محمدراهد امین” می‌خواست رهبر شود؛

نرگس هاشمی نوامبر 11, 2021 نظر خود را با ما در میان بگذارید

خانم وحیده شیرزاد؛ مادر محمدراهد امین دانشجوی دانشکده پالیسی که یکسال قبل بر اثر حمله مهاجمان مسلح طالب درپوهنتون کابل به شهادت رسید برایم پیامی گذاشت و گفت: «سال قبل درهمین روز (۱۲ عقرب) بالای دانشجویان پوهنتون کابل حمله صورت گرفت و پسرم راهد امین را از دست دادم برای اینکه از شهدای این حادثه یادبود گردد ازمسوولین پوهنتون کابل خواستیم تا مراسمی را به یادبود شهادت جوانانی که بخاطر فراگیری علم و دانش از بین رفتند؛ در نظر بگیرند. اما آن‌ها برایم جواب رد دادند و گفتند که امنیت را تأمین نمی‌توانند.»

مادر محمد راهد امین جوان پرتلاش و بااستعداد که طعمه گلوله‌های شرم‌آور طالبان گردید؛ از من خواست تا در مجلهٔ هفته به یادبود این شهدای گلگون‌کفن چیزی بنویسم. بعد از قطع شدن تماس وحیده شیرزاد به یاد کتابی افتادم که چند ماه قبل در افغانستان او برایم داده بود. کتاب را گشودم. اسم این کتاب «آرزوهای ناتمام یک رهبر» است که پس از مرگ راهد امین توسط مادر و برادرش به چاپ رسیده، در صفحه‌ی نخست آن به معرفی محمد راهد شهید پرداخته‌اند و چند صفحه بعد از چگونگی حمله تروریستان بر راهد از زبان مادرش نقل شده است. خواستم به یادبود از شهدای پوهنتون کابل و تسلای دل مادری که در فراق فرزندش می‌سوزد حکایت خانم وحید شیرزاد را از روز حادثه دلخراش نقل‌قول کنم.

محمد راهد دانشجوی سال چهارم دانشکده پالیسی و اداره عامه‌ی دانشگاه کابل در دوازدهم عقرب سال ۱۳۹۹ در داخل صنف درسی مورد حمله مهاجمان مسلح قرار گرفت وبا جمعی از هم‌صنفانش جام شهادت را نوشید. راهد با صدها آرمان و آرزو به دل خاک دفن گردید و داغی را بر دل مادر، برادر، خواهر و دوستانش گذاشت که هرگز فراموش ناشدنی است و این زخم التیامی نمی‌یابد. راهدی خوش سیما هرگز فراموش نمی‌شود و یاد او هرلهر لحظه دل همه ما زنده است.

حکایت مادر راهد از روز حادثه

وحیده شیرزاد مادرراهدی ۲۲ ساله؛ تلخ‌ترین روز زندگی‌اش را چنین روایت می‌کند: «راهد پسری بود خوش و خندان و زیبا که مرگش بسیاری را شوکه کرد و چهارگلوله لبخند راهد را از من گرفت.»

خانم شیرزاد روز حادثه خود نیز در دانشگاه کابل حضور داشت. آن روز در دانشگاه کابل نمایشگاه کتاب درحال برگزاری بود که درحاشیه آن صنایع دستی ومحصولات دستی زنان نیز به نمایش گذاشته می‌شد و دوغرفه درآن نمایشگاه به مادرراهد اختصاص یافته بود.

درکتاب آرزوهای یک رهبرنوشته شده که خانم شیرزاد ساعت ۹ صبح به دانشگاه رسید و حوالی ۱۰ صبح صدای تیراندازی به گوشش رسید تا ۱۱ و نیم درحیاط دانشگاه بی‌قرارشماره پسرش را می‌گرفت. مادر؛ با چشم‌های حیران ودل پریشان دست رهگذران را می‌گرفت و می‌گفت: «راهدم را ندیده‌اید؟» درهمان حوالی نیروهای امنیتی او را از دانشگاه بیرون کردند. مادر راهد تا ۷ و نیم شب پشت دروازه دانشگاه منتظر ماند و عذر و زاری می‌کرد تا او را اجازه بدهند که داخل پوهنتون شده و پسرش را بیابد و می‌گفت که خدایا اولادم را برایم خیرات بده.

وحیده شیرزاد مادرراهد امین می‌گوید: «بعد از آنکه نیروهای امنیتی مرا از دانشگاه بیرون کردند به موبایل بچه‌ام زنگ میزدم. رخ می‌شد ولی کسی جواب نمی‌داد. جواب که نمی‌داد گریه میکردم و به مردم عذر و زاری می‌کردم که بچه‌ام کجاست؟ حتی شماره را به نیروهای امنیتی دادم تا آن‌ها زنگ بزنند و شاید زنگ آن‌ها را جواب بدهد. بعد از اینکه از دانشگاه مرا بیرون کردند هر محصلی را می‌پرسیدم بچه‌ام درصنف پالیسی و اداره عامه است آیا برآمده و یا هنوز هم درصنف است؟ آن‌ها می‌گفتند نه خاله جان! محصلین همه برآمدند.»

مادر راهد هرلحظه در انتظار این بود که پسرش با آن قامت رعنا و لبان پرخنده از یکی از درهای دانشگاه کابل بیرون شده و به آغوش او بشتابد.

پس از پایان درگیری مادر راهد جسد بی‌جان پسرش را تسلیم شد که شانه، کمرو پاهای راهد شکار چهار فیر مهاجمان قرارگرفته بود. 

مادر راهد دربارۀ قبل از رویداد گفت: «ساعاتی قبل از رویداد راهد ازخواب بلند شد، نمازخواند و صبحانه خورد و راهی کارش شد.» راهد امین برای تامین مخارج خانواده قبل از دانشگاه، در یکی ازمراکز آموزشی درس می‌داد.

مادرش افزود: «صبحانه برایش آماده کردم و دسترخوان را هموار نمودم. یک قاشق عسل و یک توته نان خشک و یک گیلاس جای نوش جان کرد. بعد گفت مادرجان من رفتم خداحافظ.»

مادر برای تسلای دل داغ دیده‌اش هر روز صبح بر مزار راهد امین می‌رود و مانند روزهای قبل برای پسرش صبحانه آماده می‌کند. او می‌گوید: «هر روز سر خاکش می‌روم و برای شستن دست و روی بچه‌ام آب برده و با خود صبحانه می‌برم. چون هر روز صبح ملا اذان برای بچه‌ام صبحانه آماده می‌کردم. صبحانه؛ نان گرم، عسل، قیماق، مربا، کیک و کلچه و دیگر چیزهایی را که دوست داشت برایش می‌گیرم و بعد به کسانی که آنجا استند می‌دهم تا بخورند و دلم تسلا شود.»

مادر بر مزار راهد ۲۲ ساله‌اش آب می‌ریزد و می‌گوید عطر گل‌های بهاری از آرامگاه پسرخوش اخلاق و خندانش بلند می‌شود.

قلب راهد آن لحظه که گلوله خورد و جان داد برای عشقی می‌تپید. او از پنج سال قبل دل‌باخته‌ای دختری بود. مادرش می‌گوید: «با آرمان‌های زیادی بچه‌ام به گور رفت. دوست داشتم عروس بیاورم و یک نشانی از راهد جان را با خود داشته باشم. ولی امروز جز لباس‌ها، کتاب‌ها، تقدیرنامه‌ها، یادها و خاطراتش چیز دیگری برایم باقی نمانده است.»