اوج سماع

رهنورد زریاب درخت گشن‌بیخ پر بار زبان و ادبیات داستانی افغانستان درگذشت. نبودنش ضایعه بزرگ و جبران ناپذیر است. رهنورد زریاب شامگاه جمعه دهم دسامبر، در شفاخانه چهارصد بستر شهر کابل دار فانی را وداع گفت. اما میراث با ارزش و پرباری از خود برای دوستداران زبان و ادبیات فارسی به جا گذاشت. این نویسنده نام‌دار با خلق آثار خود، مسیر پر خم و پیچ ادبیات داستانی را برای نسل جدید نویسندگان افغانستان هموار کرد تا آن‌ها نیز در پربار ساختن این ادبیات قلم بردارند.   

رهنورد زریاب همچون ستون استوار زبان فارسی در افغانستان همواره تلاش می‌کرد تا با به کارگیری واژه‌های محلی مردمش در داستان هایش پرباری این زبان را نشان بدهد. حفظ ظرافت‌ها، ویژگی‌های خاص و اصالت زبان فارسی یکی دیگر از دغدغه‌های فکری این نویسنده نام‌آور بود.

وی با بدست آوردن جایزه ادبی "جلال آل احمد" برای رمان "گلنار و آیینه"، توجه شمار زیادی از مخاطبان ایرانی را نیز به ادبیات فارسی افغانستان جلب کرد. 

آقای صدیق الله توحیدی که درهنگام بیماری ؛همواره از رهنورد زریاب دیدن می نمود و در صفحات اجتماعی ازچگونگی صحت او اطلاع رسانی می کرد؛چنین در باره این ابرمرد ادبیات فارسی دری افغانستان گفته است:" امروز مردی از تبار نور وآگاهی را به خاک سپردیم.ره نورد زریاب مردی که گلنار وآینه را نوشته بود، از مارهای زیر درخت سنجد قصه می کرد و اخرین رمان زن بدخشانی اش نیمه تمام ماند امروز راهی وادی خموشان شد. چند روز قبل وقتی به عیادتش رفتم دوستی آهسته سخن می گفت اما استاد فرمود:

"رهین گوش گران خوبشتنم

که تاسخن بلند نباشد نمی شنوم"

باهمه شقاوت های انسان ها، جوانانی نیک سرشت هم وجود دارندکه من درایام بیماری مرحوم استاد زریاب دوتن آن ها را دیدم‌که چه صادقانه کمرهمت بستند وبا استاد همیاری وخدمتش را به جان خریدند. آن دوعزیز پرویزشمال ومنوچهر فرادیس استند. و از آن عده بانوانی که در مراسم جنازه و فاتحه خوانی در کنار استاد سپوژمی زریاب خانم رهنورد زریاب  ودخترشان شبنم زریاب حضور یافتند، به ویژه از دکترحمیرا قادری و بانو رویا سادات و صحرا کریمی سپاس گزارم."

 حسین پرویز در صفحه اش در باره مرگ رهنورد زریاب چنین نوشته است:"

گفت و شنود اختصاصی با حسین پرواز؛ ادبیات شناس و نثر نویس توانای افغان

حسین پرواز یکی ازچهره های برجسته  و نثرنویس مبتکری است که اوضاع واحوال روزگارش را به زبان نثرقدیم وبه شیوه کلیله ودمنه می نویسد.اکنون که عصرخوانش ورد و بدل نمودن افکارعامه دربیان موضوعات ادبی، فرهنگی وسیاسی ازطریق دریجه های صفحات اجتماعی ممکن است؛متن های حسین پرواز بیشترین خواننده را دارد. یکی از کارکردهای برجسته حسین پرواز اینست که از اوایل قرنطین تاکنون ابتکار جالب و مفیدی کرده و سنت شاهنامه خوانی را از طریق انترنت در بین هموطنان ما رایج کرده است و در پهلوی شاهنامه خوانی به تشریح و تفصیل بیت های شهنامه نیز می پردازد.در ضمن آقای پرواز استاد موفق دانشکده زبان وادبیات نیز بوده است.

با این شخصیت والای ادبی و فرهنگی مصاحبه ای را انجام داده ام که به یقین برای ادب دوستان و فارسی زبانان خالی از دلچسپی نخواهد بود:

تشکر از اینکه مصاحبه تان را در مجله هفته پذیرفتید؛ اگر لطف کرده درباره خود وسابقه کاری تان معلومات بدهید و همچنان بگوئید از چی زمانی با زبان فارسی دری آشنا شدید؟

حسین پرواز: در نخست سلام عرض می کنم به شما وخواننده های عزیزمجله هفته وامیدوارم از صحت و سلامت کامل برخوردار باشید. این کارتان را می ستایم که دردنیای مهاجرت  به ادبیات می پردازید. ادبیاتی که انسان را منزه می سازد و دریک ذوق عالی قرارمی دهد و اخلاق نیکوبه انسان می بخشد.

این‌جانب حسین "پرواز" هستم ، از بیست ودوسال بدینسو درکشورهالند مهاجرمی باشم. قبلآ استاد زبان و ادبیات فارسی‌دری درانستیتوت پیداکوژی کابل که اکنون به‌نام دانشگاه تعلیم و تربیه پروفیسوراستاد ربانی یاد می شود، بودم. فاکولته زبان وادبیات یکی ازمهمترین فاکولته هایش است؛که این‌جانب منحیث استاد ، آمردیپارتمنت ادبیات و همچنان مدتی رئیس این فاکولته بودم،.با دریغ که در اوج بلوغ فکری و اوج فعالیت های فرهنگی و مسلکی، مانند هزاران هموطن دیگر مجبوربه ترک دیارشدم. درجه تحصیلاتم تا سویه ماستری ادبیات است.ولی علاقه وشوروشوق بی اندازه برگنجینه های ادبی زبان فارسی دارم ، زبان فارسی بدون شک یکی ازغنامندترین ادبیات را در جهان دارد.

واقعأ با همین شور و شوق به ادبیات توانستید؛ فعالیت های فرهنگی تان را حفظ کرده و نوشته های گسترده دربخش ادبیات فارسی داشته باشید؛خصوصأ نثرهای زیبای تان که بیانگر موضوعات کنونی به زبان نثر قدیم است و این شیوه تان کاملأ جدید و مختص به خود تان می باشد،چطورتصمیم نوشتن اینگونه نثرها را گرفتید؟

حسین پرواز: تشکر از حسن نظر شما، امروزه مرزهای قرار دادی در آفرینش آثار ادبی شکسته است.چه درهنرو چه درادبیات؛ از مرحله‌ی ساختار گرایی به پسا ساختارگرایی عبور کرده ایم.  و ما که درمرحله پسا ساختار گرایی قرارداریم؛می توانیم ازسنت استفاده کنیم، البته آنچه که بدرد ما می خورد و آن چی که مورد استفاده قرارمی گیرد. در عصر مدرن و مدرینته سنت را ترک می کردند، در ساختار گرایی مدرن ودرعصرشهرسازی‌ها، به سنت پشت می کردند؛ اما پس از دهه هفتاد میلادی قرن بیست؛ فلسفه پساساختارگرایی و فلسفه های جدید می‌پذیرد که نمی توان ازسنت و ازگذشته خود کاملأ برید و آن را به‌دست فراموشی سپرد، روی همین اساس است که ما سبک های چون ریالیزم جادویی و یا مکتب ادبی هنری سوریالیزم داریم. و از جانب دیگر چون در دانشگاه در جریان تدریس درپهلوی سایر مضامین بیشتر به متن نثر پرداخته ام  به این‌گونه نثرها خو گرفتم  و متوجه شدم که می توانم اینگونه متن ها را بنویسم وبه همان شیوه و سیاق آزمایش کردم و دیدم توانایی نوشتن نثرقدیم را با موضوع روزگار امروزی دارم.

دراین اواخرشما مطلبی را تحت عنوان "بهره برداری از تفرقه زبانی توسط حکومتها درافغانستان" به نشررساندید که بیشترین علاقه مند را داشت.و همچنان برای من سوژه ای شد تا با شما صحبت نمایم .اگر بیان نمایید که حکومتها درافغانستان چرا به تفرقه زبانی اقدام کردند و چگونه از این تفرقه بهره برداری نمودند؟  

پس از تحولات دوامدار سیاسی در افغانستان ؛زندگی در غربت شايد نقطه مشترك بسیاری از افغانها باشد كه با خاطرات تلخ وشيرين در حسرت وطن طفلی را به جوانی و پیری رسانده اند. برخی ها از دیار غربت با خود خاطره های خوب و برخی خاطرات نه چندان خوشایندی را  به افغانستان برده اند.

صحرا کریمی نیز همانند هزاران شهروند دیگر این سرزمین بیشتر عمر خود را در غربت زندگی كرده است. او با آن که آموزش و تحصیلات عالی را در مهاجرت به اتمام رسانده، اما عشق و احساس وطن دوستی نسبت به کشورش را پس از سال‌ها زندگی در خارج، هرگز فراموش نكرده و اکنون با تمام نيرو و استعدادي كه دارد به افغانستان رفته و از طریق هنرش به افغانستان خدمت می کند. به گفته خودش هزاران كيلومتر دورتر از سرزمین آبایی تمام زندگی‌اش از جايی سرچشمه گرفته است كه آن جا متولد شده است.  وی می‌گوید، در ایران از وقتی چشم باز کرده در مهاجرت بوده، اما نمی‌داند مهاجرت همیشگی‌اش، کی، کجا و چگونه آغاز شده است.

صحرا کریمی کارگردان فیلم داستانی و نویسنده افغان‌ است. او تحصیلات ابتدایی خود را در ایران و دانشگاهی را در اسلواکی گذرانده‌است. این هنرمند به عنوان بازیگر نقش اول، در چند فیلم فارسی نیز ایفای نقش کرده‌است. او از دانشگاه هنر و فیلم جمهوری اسلواکی دوکتورای کارگردانی فیلم داستانی دارد و هم‌اکنون رییس افغان فیلم است (رییس سینمایی افغانستان )

صحرا در سال ۱۳۶۴ در ایران به دنیا آمد . پدرش از اهالی جوی میر هزار سنگ تخت بندر، منطقه‌ای در ارزگان قدیم (دایکندی فعلی) و مادرش از اهالی بدخشان است.او تحصیلات دوران ابتدایی و متوسطه را در ایران سپری کرد. وی در زمینه بازیگری اولین نقش خود را در فیلم دختران خورشید به کارگردانی مریم شهریار (برندهٔ جایزه در فستیوال‌های جهانی فیلم مونترال و براتیسلاوا در سال ۲۰۰۰ میلادی) بازی کرد. او در سن ۱۶ سالگی اولین تجربه بازی در فیلم را کسب کرد. صحرا در سال ۲۰۰۱ میلادی ،بعد از شرکت در فستیوال جهانی فیلم براتیسلاوا از ایران خارج شد و در اسلواکی تقاضای پناهندگی کرد.

رشته مورد علاقه  اش در مکتب ریاضی و فیزیک بود. صحرا برای مدتی کوتاه دانشجوی رشته مهندسی بود. او دارای دو مدرک لیسانس در رشته کارگردانی فیلم مستند و کارگردانی فیلم داستانی،مدرک فوق لیسانس در رشته کارگردانی فیلم داستانی و مدرک دکترا در رشته کارگردانی فیلم داستانی با گرایش نشانه‌شناسی و زیبایی‌شناسی در سینما است.

او زنی است که  در افغانستان دارای مدرک دوکتورای سینما و فیلم‌سازی می‌باشد. وی خود را پیروفلسفه هستی‌گرایی یا اگزیستانسیالیسم می‌داند.

صحرا کریمی تاکنون بیش از سی فیلم کوتاه داستانی و مستند و چندین فیلم نیمه بلند داستانی و یک فیلم بلند مستند ساخته‌است. زنان پشت فرمان راننده گی . نسیمه (خاطرات روازنه دختری مهاجر ) از ساخته های اوست.

برخی منتقدان می‌گویند از آنجایی که صحرا کریمی پیرو فلسفه اگزیستانسیالیست است، رد پای این تفکر را در چند فیلم کوتاه او می‌توان دید. در فیلم نسیمه نیز همین خط دنبال شده‌است. اما پایان فیلم نسیمه، پایان امید و رهایی است چنان‌که نسیمه پس از دریافت قبولی پناهندگی، در نور گرم آفتاب و با لباس‌ها و آرایش اروپایی، سادگی زیبای زنانه و وارد شدن به فضای جدید به کلی عوض می‌شود و گویا همچون پرنده‌ای از قفس آزاد می‌شود.

در هفته ای که گذشت مردی فرهنگی و هنرمندی به خاموشی نشست که گلوی چندین صدا بود: شعر، نقاشی، نمایشنامه نویسی و تمثیل در تیاتر .این مرد جامعه ی را می شناخت که اکثریتش از سواد محروم و از مظاهر هنر بیگانه بودند. او اما زبان مردم را به سادگی می شناخت و دل در گروه عشقی بسته بود که عدم فهم مردم او را از تلاش باز نمی داشت. این نارسایی مضمون نوشته ها، نمایشنامه و نقاشی های او میشدند.شعر های ساده و عام فهمش رو به سوی مردمی داشت که درد را به ژرفایش می شناختند ودشواری را به پهنایش می زیستند.

آری مرد محقق و بزرگ منش فرهنگی ما محترم یوسف کهزاد بود که در غربت شعر "کابل ویرانک من" در میان مردم راه یافت و به شهرت رسید. و او همواره زبان مردمش در اندوه جدایی از وطن شد و صدای مهاجران و غربت نشینانی بود که پیوسته خواب برگشت آرامش به میهن را در دیده داشتند. با عشق هایش و حتی میهنش به مهاجرت تن داده بود یا بهتر بگویم تنش را هودج عشق و یاد و پیوند های ناگستنی اش ساخته بود.

شخصیت علمی کهزاد، با پنجاه سال کارهای علمی و تحقیقاتی و نگارش کتاب‌ها و آثار بیشمار وی در زبانهای فارسی، پشتو، انگلیسی، فرانسوی و ایتالیای نزد مردم افغانستان و جهان به حدی با اهمیت و با ارزش است، که او را از جمله دانشمندان طراز اول تاریخ‌نگاری و باستان‌شناسی معاصر افغانستان شناخته‌اند.

ویکی پدیا احمد علی یوسف کهزاد را چنین معرفی کرده است : یوسف کهزاد در سال ۱۹۳۵ میلادی در کابل به دنیا آمد. مدرسه را در لیسه عالی نجات در همان‌جا به اتمام رساند. سپس به شعر و شاعری در دوران مکتب روی آورد. او در یک مسابقه ادبی، با خواندن یک غزل بهاریه جایزهٔ اول آن رقابت را کسب کرد. کهزاد پس از پشت سر گذاشتن دوران مکتب، فعالیتهای خود را در عرصه تئاتر آغاز نمود و پس از آن برای ادامه تحصیلات هنری در رشته نقاشی به ایتالیا رفت. بعد از مدتی آثار هنری او در کشورهای دانمارک، آلمان، ایتالیا و سوئد به نمایش گذاشته شدند. کهزاد در یکی از مسابقات نقاشی که در ایتالیا برگزار شد، موفق به کسب مقام اول و دریافت مدال طلا شد. یوسف کهزاد در سال ۱۹۹۶به عنوان مسئول هنر در ریاست ثقافت و هنر وزارت اطلاعات و فرهنگ خدمت می‌کرد و همان زمان بود که نگارستان غلام محمد میمنه گی را تأسیس کرد. از آخرین مسئولیت دولتی کهزاد در کشور افغانستان، می‌توان از ریاست فرهنگ در وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان یاد کرد.]

شخصیت علمی احمد علی کهزاد، با پنجاه سال کارهای علمی و تحقیقاتی و نگارش کتاب‌ها و آثار بیشمار وی در زبانهای فارسی، پشتو، انگلیسی، فرانسوی و ایتالیای نزد مردم افغانستان و جهان به حدی با اهمیت و با ارزش است، که او را از جمله دانشمندان طراز اول تاریخ‌نگاری و باستان‌شناسی معاصر افغانستان شناخته‌اند.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور اسبق افغانستان،از کارنامه‌های علمی کهزاد ستایش کرد و او را بنیانگذار تاریخ‌نویسی جدید در افغانستان خوانده است. و اشرف غنی وزارت اطلاعات و فرهنگ را امر به ارشیف الکترونیکی آثار یوسف کهزاد نموده است.

تروریستان به ادامه جنایات نا بخشنودی شان، هفته گذشته  با انفجار ماین مقناطیسی برموتر حامل کارمندان د افغانستان بانک،یما سیاووش خبرنگار مطرح و دستیار رئیس دافغانستان بانک،را با دو همکارش به شهادت رساندند.

قتل یما سیاووش را در امن‌ترین منطقه‌ی کابل به شدت تقبیح نموده و مرگ اورا ضایع بزرگ برای مردم افغانستان و به ویژه برای رسانه‌های افغانستان می‌دانیم. و از حکومت افغانستان می‌طلبیم تا در تامین امنیت دانشگاه‌ها،که دو روز قبل از قتل یما سیاووش حمله تروریستی بر دانشکده حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل صورت گرفت و دانش جویان زیادی به شهادت رسیده و عده ای هم زخمی شدند ،دولت باید مسوولیت امنیت رسانه‌ها و درمجموع مراجع غیر نظامی‌ را به دوش بگیرند.

در این باره با محترم صدیق الله "توحیدی" مسوول دادخواهی کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان مصاحبه ای  را انجام داده ایم که شما عزیزان را به خوانش آن دعوت می نماییم.

آقای توحیدی خوشحالم که ازین طریق با شما هم کلامم. ضمن ابراز تسلیت به خانواده مطبوعات افغانستان و تقبیح نمودن قتل یما سیاووش جوان آگاه و خبرنگار پیشین تلویزیون طلوع ،می خواهم دیدگاه شما را در این مورد بدانم که چرا یما سیاووش را اینبار هدف قرار دادند؟

صدیق الله توحیدی: درمورد شهادت یما سیاوش باید گفت که تاکنون جز کاررسانه یی هیچ دلیلی برای حمله به او وجود ندارد. یما سیاوش از چهره مشهور رسانه یی درافغانستان بود وشهادت ایشان توسط همه رسانه های دیداری کشور همچنان پوشش داده شد. از دید من تروریستان با اینگونه حملات هدفمند می خواهند که فضای رعب وترس برجامعه حاکم شود و نفرت مردم نسبت به دولت افغانستان افزایش یافته ومردم اعتماد خویش را نسبت به دولت ازدست داده فروپاشی دولت را تسریع کند.

شما در این مورد کی ها را مقصر می دانید ؟

توحیدی :درنزد کمیته مصونیت خبرنگاران افغانستان ؛دولت مسوول درجه اول است، زیرا مکلف است امنیت شهروندان به ویژه خبرنگاران را تامین نماید. ضعف نهاد های امنیتی کشور سبب شده است که تروریستان بتوانند به اهداف شوم شان برسند. در قدم دوم عاملان این جنایت که تا هنوز اعلام نشده و کسی هم مسوولیت این حمله را بدوش نگرفته است ؛به باور ما طالبان وداعش وهمچنان استخبارات پاکستان توانایی انجام اینچنین حملات را دارند وبه تازه گی دولت افغانستان گفته که مواد انفجاریی که دراین حمله استفاده شده ازنوع  ای دی اکس است که این نوع مواد انفجاری نزد دولت ها می باشد .

شما منحیث رئیس کمیته مصونیت خبرنگاران دراین زمینه چی اقدامات را انجام داده اید؟

توحیدی :کمیته مصونیت درتماس همیشه گی با نهادهای ذیدخل حکومتی تلاش دارد که معلومات لازم دراین زمینه جمع آوری نماید. همچنان ما مشغول دادخواهی هستیم تا نهادهای امنیتی کشور تحت فشار قرار گیرند که عاملان این جنایت را شناسایی وبه مراجع عدلی وقضایی سپرده شوند. دراین زمینه ما خواستار اقدامات جدی از جانب حکومت می باشیم. کمیته مصونیت خبرنگاران درتلاش است که امنیت ملی افغانستان، مجبور به ارائه یک پلان دقیق حفظ مصونیت خبرنگاران ورسانه ها را طرح وبه منصه اجرا بگذارد. مواد نیاز دراین زمینه برای پلان گذاری دراختیار آن ها قرار داده خواهد شد.

همچنان تقاضا کردیم که اگر قتل های هدفمند در کابل وسایرشهرها بیشتر شود دولت ومردم افغانستان جدأ متضرر خواهندشد وباید تدابیر ایمنی لازم از جانب فعالان رسانه یی و نهاد امنیتی گرفته شود. امنیت ملی وعده داده است که درهمکاری با کمیته مصونیت اقدامات لازم را انجام خواهند داد.

کمیته مصونیت خبرنگاران از چی زمانی ایجاد شده و هدف آن چیست و چه برنامه های را برای حفظ و رعایت حقوق خبرنگاران و حفظ جان شان روی دست گرفته است؟

توحیدی:کمیته مصونیت خبرنگاران افغان درسال 2016 میلادی دروزارت اطلاعات وفرهنگ افغانستان ثبت وراجسترشده است که دارای وظایفی چون آموزش برای خبرنگاران جهت حفظ مصونیت فیزیکی شان ، دادخواهی برای بهسازی قوانین مرتبط به خبرنگاران ورسانه ها، ورکشاپ های اتخاذ تدابیر صحی و کمک های اولیه ، برگزاری دوره های روان درمانی برای آن عده از خبرنگاران که درمعرض حملات تروریستی قرار گرفته یا از رویداد های تروریستی گزارش دهی می کنند..

حمایت از خبرنگاران زن و کارکنان زن دررسانه ها برای بررسی شکایات شان از ناحیه آزار واذیت جنسی وحفظ حقوق مادی ومعنوی خبرنگاران وسایر موارد درزمینه حمایت از آزادی بیان و آزادی رسانه ها . همچنان توزیع جلیقه های زرهی وکلاه خود برای خبرنگاران به محلات حوادث تروریستی اعزام می شوند. هکذا برای خبرنگاران زخمی وخانواده های قربانیان خبرنگاران مساعدت درحد توان نیز انجام می شود.

در طول یکسال وضعیت امنیتی خبرنگاران در چه سطح قرار دارد، یعنی مصونیت خبرنگاران را با چند سال قبل چگونه ارزیابی می کنید؟

توحیدی:گرچه درسال روان میلادی ما فقط پنج قربانی داریم؛ اما شش مورد اختطاف و جمعآ مجموع خشونت ها برعلیه خبرنگاران  حدود هشتاد قضیه ثبت شده است که سبب نگرانی محافل رسانه یی می باشد،اما درسال های گذشته میزان قربانیان خبرنگاری رقم ببشتری را نشان می داد.

به عنوان یک شهروند در افغانستان دغدغه چی را دارید و به چه فکر می کنید؟

توحیدی: به عنوان یک شهروند نگران آینده کشورم و فرزندان افغانستان هستم. حکومت درحال انزوا است و امضای موافقت نامه میان امریکا وطالبان؛ گروه تروریستی طالبان را از نظر روحی در وضعیت بهتری قرار داده و آنها فکر می کنند به زور شمشیر وارد کابل شده وافغانستان را اشغال خواهند کرد. اگر دولت جدید امریکا یک سیاست مثبت به نفع مردم افغانستان را روی دست نگیرد وسررشته کار به دست آقای خلیل زاد باشد؛ مردم نسبت به آینده شان بی باور شده و توسعه اقتصادی وسیاسی درافغانستان به رکود مواجه خواهد شد.

شما از امریکا گفتید؛اکنون که انتخابات ریاست جمهوری امریکا به پایان رسید و نتایج آن هم اعلان شد. از دید شما نتایج انتخابات امریکا بالای وضعیت سیاسی افغانستان چی تاثیر خواهد گذاشت .

توحیدی :درافغانستان نسبت به جوبایدن به صورت نسبی خوش بینی وجود دارد، زیرا ترامپ می خواست افغانستان را به طالبان بفروشد که ممکن است جوبایدن این مسیر را ادامه ندهد. اما این نگرانی هاهم وجود دارد که جوبایدن رئیس جمهور برنده امریکا نظر نیک به پاکستان دارد و لذا مردم بسیار خوش بین نیستند. خوب است جوبایدن درمورد سیاست امریکا درقبال افغانستان تغییر پالیسی داده درکنار رسانه های آزاد و حقوق زنان بیاستد.  نباید طالبان سرمست باده پیروزی وارد کابل شوند؛در آن صورت همه دست آوردهای بیست ساله برباد خواهند شد .

"به جای مذاکره با طالبان، با رئیس جمهور امریکا باید مذاکره کرد."

پوهندوی سخی منیر در سال 1340 مطابق 1961 در (رکاخانه) شهر کابل بدنیا آمد. مکتب را در لیسه عالی امانی به اتمام رساند و وارد پوهنحی زبان و ادبیات پوهنتون کابل گردید. بعد از فراغت ؛ سند ماستری را در بخش علوم اجتماعی و پیداگوژی بدست آورد.

آقای منیر در سمت های مختلف کار و فعالیت داشته و در این پست ها ایفای وظیفه نموده است :عضو بورد محققان وزارت معارف، معاون علمی پوهنتون تعلیم تربیه (انستیتیوت پیداگوژی کابل)، عضو هیات تحریر، مسوول خبرنگاران بخش بین المللی سیاسی و اجتماعی وسکرتر مسوول روزنامه ملی انیس، عضو بورد تحریر روزنامه آرمان در پشاور پاکستان، ادیتور، عضو هیات تحریر و سکرتر مسوول روزنامه ملی انیس، رئیس موسسه نشراتی انیس- مدیر مسوول روزنامه ملی انیس، مدیر مسوول پرواز، عضو بورد نوای صبح-مجله توانا، رئیس آرشیف ملی و استاد در دانشگاه های افغانستان .

با این شخصیت والا و فعال افغانستان که در بیست اخیر اکثریت گفت و شنود هایش سیاسی بوده است و همچنان در مسایل اجتماعی و فرهنگی هم پرداخته ؛مصاحبه ای را انجام داده ایم .

با ابراز سپاس از ایشان؛ اینک شما را به این مصاحبه فرا می خوانم :

علت افزایش خشونت های اخیر در افغانستان چیست و جرا دولت در مقابل این همه خشونت ها و حمله های تروریستی بالای مردم بی دفاع افغانستان بی تفاوت است؟

سخی منیر: با وجودیکه من در مورد اصطلاح خشونت در افغانستان آن چه می گذرد موافق نیستم. جنگ افغانستان تعریف اش تصویر خشن و پیچیده از جنگ نیابتی و استخباراتی می باشد، این آتش افروزی در کشور های مانند جغرافیه افغانستان در دو سنگر است، امنیت و سیاست مبتنی بر شگرد های غامض و نامأنوس در چنین اوضاع «جنگ» دولت ها و زمامداران ضعیف بازنده اصلی هستند، آنان به جز از تفریح و دروغ پراگنی هیچ کار نمی توانند و در واقع قاتل اصلی قربانیان حاکمان و سیاسون معامله گر می باشند.

وقتی شما به حیث خبرنگار؛ بحث افزایش خشونت و بی تقاوتی رژیم حاکم در افغانستان را مطرح می نماید، می خواهم با در نظر داشت عنصر های ذیل به پاسخ بپردازم؛

بلند رفتن خشونت و جنایت در کشوری که من زندگی می کنم، نبود عدالت اجتماعی می باشد، عدالت اجتماعی که به وسیله مجریان زیر پا می شود. فقدان مشروعیت سیاسی، نظام که با فریب، تذویر و بازی های غیر شفاف و تخلف آشکار در انتخابات بالای گرده های مردم حکومت می کنند، چون در رآس ساختار سیاسی سیاست مداران شکست خورده جا دارند و بقای خود را در حذف دیگران می بینند و از نظر سیاسی چهره خسته کننده و تاریخ زده بر مردم ما تحمیل شده اند.

فاسدان سیاسی، اداری، مالی و پروژه یی، اقتصادی ... در محور حلقه مواد مخدر و مافیا قدرت را قبضه کرده اند. مشارکت سیاسی، فکری و اقتصادی با جنایت کاران در توآمیت مافیای داخلی و خارجی درون مایه حکومت را می سازد.

اینکه چرا افزایش خشونت دم می زند؛اساسی ترین ابزار جنگ نیابتی و استخباراتی، سازماندهی عملیات های خطیر و هدفمند با غلیظ ترین تاکتیک های رزمی که توسط کارشناس ترین جاسوسان راه اندازی می گردد. جنگ نیابتی قربانیان خود را از میان نخبه گان، اثر گذارانی که فعال تربیون ها اند،می گیرد. بنأ هژمونی کشتار و ترور در جامعه سیاسی ما روز تا روز بیشتر مستولی می گردد. در جغرافیه مان، حکمرویان فکر می کنند؛ با چیغ کشیدن دلخراش، بیانیه های انقلابی و یا سخنرانی معصومانه مسؤولیت شان را پنهان کنند، متأسفانه این چهره های حاکم هر کشور که برای شان پول بیشتر بدهند خورجین مزدوری آنان همانجا پُر می شود، و به نفع شان فعالیت می نمایند.

اعضای خانواده های اینها در اروپا، امریکا، خلیج، ترکیه، هند ... طرف دیگر قضیه طالبان دردوحه، قطر، دوبی، بحرین، عربستان سعودی مصروف عیش و نوش هستند. این گروپ ها نسبت به مافیای ایتالیا، روسیه به مراتب قدرت کلان مانور ها را در دست دارند. این دسته ها در حکومت، قضاء، پارلمان، احزاب سیاسی، سکتور اقتصادی حرف نهایی را می زنند.

همانطوریکه گفته اند کشور های نادار، حقیر اند در جامعه افغانستان این مقوله صدق می کند. دلیل چیست؟ قدرت در چنگال پنجصد الی هزار نفر وابسته به استخبارتی و اجیر قید شده است. اقتدار ملی که باید مردم صاحب آن باشد وجود ندارد، قوت ملی مفقود است، مقاومت ملی لگد خورده است و این سرزمین طی بیست سال اخیر با بی برنامه گی، بی تفاوتی سران تنظیم ها و تکنوکرات غیر دموکراتیک را تجربه کرده است.همچنان غیابت نیرو های ملی و مترقی محسوس می شود و صداقت واقعی در برابر دموکراسی و جمهوریت مشاهده نمی شود و امنیت در لوح عدالت متصور می باشد نه در سرکوب و بازی های مبهم پشت پرده.

از دید شما  آیا صلح با طالبان نتیجه خواهد داد؟

سخی منیر: به نظر من مذاکره در ایجاد صلح با طالبان که متضمن آرامش سراسری و دربرگیرنده فصل تحول و ریفورم برای موجودیت افغانستان مستقل در آینده باشد، منجر نمی شود، چون اجندای این نشست ها به پروسه مبدل نشده و یک پروژه خارجی می باشد. از اجندا های پنهان و درامه های عقب پرده گویا نشست «بین الافغانی» در دوحه معلوم می شود؛ طالبان به حیث ابزاراستخباراتی محصول یک صلح نیابتی باشد. امریکا، پاکستان و طالبان در رابطه به اوضاع جاری در افغانستان ستیژ واحد دارند، سبوتاژ این پروژه از سوی قدرت های منطقه یی که در فرآیند صلح مبنی بر گروگان گیری یک جانبه و بُرد یکطرفه را در سر داشته اند، نتیجه نخواهد داد و اسباب گسترش جنگ را فراهم خواهد کرد.

طالبان فقط می خواهد با راه اندازی موج ترور و انفجار باز هم تحرکات خونبار در شهر ها، ولسوالی ها و برخی ولایات باج بیشتر را از دولت بقپند. متأسفانه ارگ و سپیدار و سایر شکم پرستان تنظیمی و دیسانتی که همه در حلقه آیادی امریکا فرو رفته اند، هیچ کدام در فکر مردم نیستند.

به باور من به جای مذاکره با طالبان با رئیس جمهور امریکا باید مذاکره کرد و با پوتین و تیم اش تفاهم نمود، با هند، چین، ایران سیاسی و مذهبی، عربستان سیاسی و مذهبی باید به توافق رسید. عمدتأ با پاکستان سیاسی، نظامی و استخباراتی باید مفاهمه کرد.

افسررهبین:"اگر فرهنگ پارسی را نادیده بگیریم ،به جغرافیای زیرنام افغانستان جفا کرده ایم."

مصاحبه اختصاصی :با افسر رهبین شخصیت والای فرهنگی و شاعر روزگارما

محمد افسر رهبین شاعر، نویسنده، مترجم، منتقد و ادبیات شناس ورزیده‌ و مشهور چهاردهه‌ی پسین افغانستان است که درعرصه‌های مختلف قلم زده و اولین شاعر پارسی گوی است که به زبان اردو شعر دارد. رهبین شاعری‌ست آزاده و وطن دوست؛ مضمون شعر های او را موضوعات سیاسی، اجتماعی و برداشت‌ از فرهنگ و جامعه ییست که در او زیست می‌کند. او در حقیقت فریادگردرد‌ها و رنج‌های مردم و آیینه‌ی تمام نمای رویدادهای‌ پسین کشورش که بارها مورد تجاوز بیگانگان قرار گرفته است می‌باشد.رهبین از همان آوان کودکی به گفتۀ خودش پدرش حافظ را برایش تدریس نموده و به شعر رو آورده است.

من او را از زمانی میشناسم که دانش آموز دانشکده زبان او ادبیات بودم و ایشان رییس بخش هنر و ادبیات رادیو تلویزیون ملی و زمینه اشتراک ما را در برنامه «پاسخ چیست»مهیا ساخت و ما در آن برنامه مشاعره کردیم.

رهبین از همان آغاز سالهای سرودن شعر، با مردم خود بوده و با آنها نفس کشیده است.بنأ با این شخصیت فرهنگی ووالای کشور مصاحبه ای را انجام داده ام که به یقین برای شما عزیزان هفته خالی از علاقه مندی نخواهد بود.

آقای رهبین !خرسندم از طریق دریچه وتسپ با شما هم کلامم و ممنون که مصاحبه را پذیرفتید.

رهبین:خرسندم دوستانی استند؛ در بیرون از افغانستان و سرزمین های حوزه پارسی که برای حفظ زبان پارسی کارمی کنند و تشکر از شما و مجله هفته که برای غنامندی زبان پارسی در کشور کانادا برای پارسی زبانان مجله ای را ایجاد کرده و دلهره این را دارید که مبادا خدای ناخواسته روزی این زبان که از گذشته های دور زبان دانش و فرهنگ و ادب بوده در اثر تهاجم زبانی از دست نرود.

چه زمانی به شعر رو آوردید و از آن زمان تاکنون چند اثر ادبی درکدام عرصه ها دارید.و تازه ترین اثر تان کدام است؟

رهبین:بصورت چشم گیر در من سرودن شعر از دهه 60 خورشیدی آغاز شد. من شعر را در واقع از پدرم که درحقیقت یک میرزای دوران بود فرا گرفتم .شاید خیلی کودک بودم احتمالأ صنف اول یا دوم مکتب که حافظ خواندن را آغاز کردم و پدر برای من حافظ را تدریس میکرد، تا روزگاری که با

شاعران نام آور زبان پارسی؛مانند: رودکی، فردوسی، سنایی، عطار، مولانا ،بیدل، صایب، غالب و دیگران نام آوران شعر فارسی آشنا شدم.

نخستین دفتر شعرم در سال 1367 زیر نام «درخط فاصله ها» از سوی «انجمن نویسندگان

افغانستان» منتشر شد،که سوگمندانه همزمان با انتشار آن دفتر،‌به زندان افتادم؛ با سه شعر خود که در واقع آن سه شعر، شعر های سیاسی بودند و بدترین کیفر را هم دادستان روزگار برایم درخواست نمود. مدتی بعد،از زندان بیرون شدم و درست ده سال بعد، در سال 1377 دومین دفترم به نام «خط مشی» به چاپ رسید. مجموعه ی دیگرم به نام «ترانه های شبانگاهی» منتشر شد، پس از آن یک مجموعه دیگر به نام «من و مادرم» اقبال چاپ یافت.

پس از آن نقد مدون از شش کتاب شهید عبدالقهارعاصی را زیر نام «چریکی در خیابان شب» منتشر کردم. بعدآ دفترهای شعر دیگر، ترجمه و پژوهش های ادبی دیگر؛ اما در مجموع درحدود ده گزینه شعر چاپ کرده ام ؛ تعداد کارهای ترجمه ام از اردو به پارسی تقریبأ هموزن با کارهای پارسی ام است. زندگینامه ی خواجه معین الدین چشتی، نخستین ترجمه از زبان اردو به پارسی است که در سال 1389 منتشر گردید. سپس «شاعران فارسی سرا درهند» را ترجمه کردم.

سومین کارترجمه ام از اردو به پارسی «غبار خاطر» اثر مولاناابوالکلام آزاد است که یکی از کتابهای ارزشمند در ادبیات زبان اردو شناخته می شود. پس از آن هرچهار دفتر اردوی اقبال(ضرب کلیم، بال جبرئیل، بانگ درا، ارمغان حجاز) را زیر نام«کلیات اقبال» به پارسی ترجمه منظوم و وزن به وزن نمودم. که این کار(ترجمه ی وزن به وزن شعر) ـ تا آنجا که بنده آگاهی دارم ـ در تاریخ ادبیات پیشینه نداشته است. یعنی تا هنوز در حوزه ادبیات جهان دیده نشده است شعر ازیک زبان به زبان دیگر در عین وزن ترجمه شده باشد. شاید یکی از دلایل این است که زبان اردو بیشترین واژگان خود را از زبان فارسی برداشته و در متن اشعار هر ازگاه هشتاد تا نود در صد واژه گان پارسی اند. برای نمونه می توانید سرود ملی پاکستان را مرور بفرمایید که به جز یکی دوتا حرف ربط اردو دیگر همه واژگان فارسی یا فارسی شده اند.

تازه ترین کار ترجمه ام یادگار غالب است، که چندی پیش چاپ و منتشر گردید. این اثر، پیرامون شعر و شخصیت غالب و نوشته ی الطاف حسین حالی، یک تن از شاگردان چیره دست غالب بوده که تا آخرین نفس ها در کنار استاد خود بود. این کتاب در برگیرنده ی بررسی و تحلیل شعر و زندگی نامه ی غالب می باشد. مجموعه ای از غزل های تازه ام زیر نام کنگینه (ظرف گلی که در شمالی انگور را در آن می گذارند ) زیر چاپ رفته و به زودی منتشر می گردد. شماری غزل های پشتو از من در دهه60 منتشرگردیده است. مجموعه شعر اردو نیز در سال 1389 با مقدمه و تقریظ یکتن از شاعران جوان هندوستان چاپ شده است . «زند شیراز و طوطی هند» پژوهشی است در مورد دیدگاه های مشترک میان حافظ و امیرخسرو.

افزون بر این ها در دهها محفل خوانش شعر اردو(در ایالت های مختلف هند) شرکت کرده با شاعران سرشناس مانند: روانشاد احمد فراز ،گلزار ، جاوید اختر، ندا فاضلی،منور رعنا در مجالس مختلف شعر در شبه قاره شرکت کرده ام و مقالات فراوانی پیرامون نویسندگان و هنرمندان و شخصیت های بزرگ هند به فارسی و اردو نوشته ام. رساله ای زیر نام «دگرگونی غزل در کارگاها بینش سنایی» آماده چاپ دارم. کار دیگری زیر نامِ «صنم گریز پا» دارم که پیرامون حضرت مولانا است و چند مجموعه شعر به زبان های فارسی، اردو، و مجموعه مقالات نیز منتظر فرصت برای چاپ اند.

قریه ده دانا در محوطه جغرافیای چهاردهی زمین که قلب چهاردهی موقعیت داشته که اضافه تراز صدها سال قدامت تاریخی دارد. که نوشته سنگ های روی نشان سنگ های هدیره ها نمایانگر قدامت آن است .حدود اربعه قریه ده دانا قرار شرح زیر می باشد:

 شرقاً به دریای کابل غرباً به سرک دارالامان شمالاً به ده مرادخان و موسهی چهاردهی و جنوباً به چهارقلبه متصل است. قریه ده دانا دو بخش بوده که یکی ده قلندر و دیگری ده دانا می باشد.

ده قلندر را بخاطر داشتن بزرگ مردان قلندران یا سخاوتمندان ده قلندر مسمی کرده بودند و ده دانا را بخاطر داشتن بزرگان ، علما و مردان دانا و دانشمند بنام ده دانا می نامیدند.

: در قریه ده دانا محله های ذیل موقعیت داشته و دارد

محله آهنگران,مــحله ملا صاحبان ,محله نجار ها ,محله قلندران, محله خواجه ها,محله ملک ها, محله سادات, محله قصابان  ,محله چوب فروشان ومحله شیروان.

باشنده گان محله های فوق با داشتن اوصاف محله های خویش تا به حال کماکان به همان اوصاف زیست دارند و همچنان به لسان که صحبت می نمایند فارسی است و همه شان تاجیک هستند.

در قریه ده دانا از گذشته هابدینسو علمای جید ، صاحبمنصبان ، مامورین دولتی ، کسبه کاران و دهاقین زیست داشته و دارند . اهل قریه در آزادی کشور عزیز ما افغانستان از استعمار انگلیس در جنگهای افغان و انگلیس سهم بارزی داشت در جنگ آزادی و استقلال طلبی در قلعه بالاحصار کابل جانبازانه جهاد کردند و استقلال وطن را به بهای خون شان بدست آوردند.

 بزرگان قریه حکایت می کردند که اهالی قریه آب و نان را در بانگی ها در جبهات جنگ برای مجاهدین می رساندند و توزیع می کردند بعد ازکسب استقلال اهالی قریه ما زندگی عادی خود را مانند سایرین ملت ما پیش گرفته  چهاردهی کابل افتخار پذیرفتن آنعده از هموطنان ما که از تمام ولایات افغانستان نقل مکان نمودند داشته و مهد پرورش یکسان ناقلین بوده و است.

اولین مکتب رسمی دولتی  در منزل شخصی حاجی محمد وکیل منتخب چهاردهی زمین و قریه دار ده دانا در زمان سلطنت امیر حبیب اله خان تاسیس و به فعالیت آغاز نموده تا اولاد این خطه از سواد بهره مند و به وطن شان مصدر خدمت شوند. در پهلوی مکتب دولتی علوم دینی از جانب علمای جید این قریه چون ملا باز محمد خان و دیگر امامان مساجد و شخصیت های عالم و دانشمند تدریس می گردیدند .

در ده دانا زمین های زارعتی بوده و پیداوار زراعتی ما زرع برنج ، گندم ، جواری ، جو ، ترکاری باب و باغداری رایج بود . کچالو را نواب جبار خان برادر امیردوست محمد خان پادشاه آنزمان از انگلیس ها به کابل آورد و در قریه  زرع آن ترویج گردید بعداً از اثر کم آبی زرع برنج از بین رفته و مالداری ترویج شد. در پهلوی زراعت اهل کسبه نیز داشتندکه کسبه کاران در بخش های آهنگری ، نجاری ، معماری ، سنگتراشی و قصابی مصروف کار بودند.

در قریه ده دانا هنر های رزمی مانند پهلوانی ، شمشیر بازی ، نیزه بازی و چوب بازی نیز موجود بود که مشهور ترین پهلوان بنام خلیفه محمد افضل در کوچه عارفان پرورش یافته بود که اضافه تر از 30 کشور مدال قهرمانی داشت.

همانگونه که برهمه گان هویداست ؛مردم افغانستان مردمان مهمان نواز و خراجی استند. زمانی که در خانه افغانی پا بگذارید از این بیشتر مایه خرسندی ایشان نمی گردد که بالای سفره  شان نشسته و به اصطلاح با آنها نان و نمک شوید.حتی می گویند که در مناطق مرکزی افغانستان وقتی اضافه تر از پنج نفر مهمان داشته باشند یک راس گوسفند کلان را ذبح کرده و خوب پاک می کنند و از آن غذای مورد نظر شان را تهیه می کنند.

در اینجا به معرفی چند نوع از غذاهای محلی مردم افغانستان می پردازم که در فصل زمستان بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد و شما هم می توانید در این فصل از آن تهیه کرده و نوش جان کنید.

غذاهای مردم افغانستان بنا به مقتضی طبیعت جغرافیایی افغانستان معمولا غذاهایی می باشند که از سبزیجات، آرد گندم و گوشت گاو و گوسفند تهیه می شوند. طرز تهیه غذاهای محلی افغانستانی ساده است اما غذاهای شهری افغانستان یک مقدار پیچیده تر می باشد و نیاز به ابزار و مواد بیشتر غذایی دارد.

کچری قروت

کچری قروت یکی از غذاهای مشهور و مزه دار افغانی می باشد که اکثراً در زمستان پخته می شود. در روز های زمستان مردم صندلی و یا بخاری می گذارند، کچری قروت پخته می نمایند. کچری قروت از برنج لک، قروت و کوفته تهیه می شود حتی در مورد این غذا چیستانی هم گفته شده است : از در آمد حیدری قباء سفید لنگی زری؟

شوربای کله

شوربای کله یکی از غذاهای مخصوص زمستان مردم با ذوق افغانستان می باشد که کله گوسفند را پاک کرده خوب می شویند، بعداً در دیگ انداخته جوش می دهند تا کف آن گرفته شود. پس گندم نخود، پیاز، زردچوبه با قدری دنبه را به آن علاوه می کنند، وقی پخته شد در کاسه ها کشیده و در آن نان را میده کرده تناول می کنند.

شوربای دیگ سنگی

شوربای سنگی یکی دیگر از غذاهای محلی افغانستان بوده که در دیگ سنگی پخته می شود. این شوربا دارای لذت خاصی می باشد که همراه گوشت گوسفند، دنبه، دالنخود، مرچ و سیر را علاوه داشته مقداری آلوبخارا را به آب آن می اندازند. سپس قدری آتش در گوشهء تندور انداخته دیگ را در پهلوی آن قرار می دهند. بعد از آماده شدن نان را در کاسه ها میده کرده و صرف می کنند.

در افغانستان مقارن ظهور اسلام چندین دودمان  امرای محلی حکمرانی داشتند که مورخان دوره اسلامی ایشان را بنام کابل شاهان و رتبیلان زابلستان و داوران شاه زمین داور، و شیران بامیان و شاران غرجستان و رادویه سرخس و گوزگان خدا ه  و سامان خداه بلخ و غیره یاد کرده اند.

یکی از این دودمان های حکمرانان افغانی آل فریغون یا فریغونیان اند که درجوزجان افغانستان شمالی از حدود (250 تا 410 هه)فرمان روایی داشتند این دودمان در عصر سامانیان و غزنویان دارای شهرت نام بوده اند و روابط دوستی و خویشاوندی را با هر دو خانواده سلطنت حفظ میکردند و شاهان صلح دوست  وعلم پرور دانشمند بودند.(آل فریغون یک دودمان دانش دوست از امرای محلی افغانستان بودند .)

سرحد شمالی حکمرانی ایشان شمالا دریای آمو و جنوبأ غرجستان و غور و تالقان (نزدیک رباط کروان هریرود علیا )تا حوالی زمینداور و هیرمند بود که در غور حکمرانی بنام غورشاه زیردست فریغونیان بود. خود گوزگان بر حوالی سرپل کنونی اطلاق می شد و این دودمان از نسل شاهان قبل الاسلام (گوزگان خداه )مردم رباط فریغون بودند که بقول مقدسی به فاصله راه یک روزه

 اندخود (اندخوی ) کنونی و کرکی واقع بود.

از خود فریغون سر سلسله این خاندان معلوماتی نداریم جز این که بقول العتبی در حدود قرن سوم هجری در نواحی رباط فریغون میزیست اما فرزند او احمد بن فریغون نخستین مردیست که در تاریخ دوره اسلامی از این خاندان او را می شناسیم . نرشخی مولف تاریخ بخار گوید به سال (287 هه 900 م ) که امیراسمعیل سامانی با عمر ولیث صفاری در بلخ مصادف داد امیر احمد فریغونی از طرف عمر ولیث  به حکمرانی بلخ شناخته شد. قابوس نامه او را مالک بسی از گله های اسپان می شمارد که روزی هزار کره ء ازرق می آورد و این سخن مبالغه نخواهد بود زیرا مردم آن سرزمین تاکنون به گله داری اسپ مشهور اند.

حمیرا نگهت دستگیرزاده،شاعر شناخته‌شده افغانستان به علت بیماری سرطان به عمر ۶۰ سالگی درگذشت.

او در دو دهه گذشته با خانواده‌اش در هالند زندگی می‌کرد. از او بیش از ۱۳ مجموعه شعر منتشر شده است.

حمیرا دستگیرزاده در ۲۶ ثور ۱۳۳۹ در  کابل به دنیا آمد. از دانشکده حقوق کابل فارغ التحصیل شده و در دهه شصت خورشیدی به نگارش و تهیه برنامه‌های ادبی و هنری در رادیو و تلویزیون ملی افغانستان پرداخت.

 در سال های بعد، تحصیلات خود را در رشته ادبیات تا مقطع دکتورا در صوفیه، بلغارستان ادامه داد و داکتر ادبیات فارسی شد.حمیرا نگهت دستگیرزاده، از نامدارترین شاعران زن معاصر در افغانستان بود.

او همچنان از بنیانگذاران انجمن شاعران و نویسندگان فارسی زبان (انشا) در هالند بود.

سه سال پیش شماری از شاعران، نویسندگان و فرهنگیان افغان مقیم اروپا، در شهر امستل‌فین هالند مراسم نکوداشتی برای سه دهه فعالیت فرهنگی و ادبی خانم نکهت دستگیرزاده برگزار کردند.

خانم دستگیرزاده بیشتر در قالب‌های غزل و سپید شعر می‌نوشت. او شاعر پرکاری بود و تا آخرین روزهای زندگی‌اش می‌نوشت.

برخی از آثار چاپ‌شده او: شط آبی رهایی (۱۹۹۰)، غزل غریب غربت (۲۰۰۳)، به دور آتش و دریغ (۲۰۰۹)، آفتاب آواره (۲۰۱۱)، هیچ نتوان گفت در ۵۰ سال (۲۰۱۱)، کوچه های روشن ماه هالند (۲۰۱۲)، تلخ در آتش (۲۰۱۳)، ازسپیده لبریز (۲۰۱۳)، از پوست تا پوستر (۲۰۱۳) و پرواره های پندار (۲۰۱۴) هستند.

مجموعه‌ای هم به زبان هالندی از او منتشر شده است. روی برخی از شعرهای او آهنگ‌هایی نیز ساخته شده است.

حمیرا نگهت چند سال پیش در پاسخ به سوالی از مخاطبان بی‌بی‌سی در مورد اولین شعرهایش گفت که نوشتن نخستین شعرهای جدی اش را از سن دوازده سالگی آغاز کرده است ولی از سن پانزده سالگی به بعد شعرهایش در مجلات و نشریه‌های مختلف چاپ شده است.

حمیرا نگهت دستگیرزاده،شاعر شناخته‌شده افغانستان به علت بیماری سرطان به عمر ۶۰ سالگی درگذشت.

او در دو دهه گذشته با خانواده‌اش در هالند زندگی می‌کرد. از او بیش از ۱۳ مجموعه شعر منتشر شده است.

حمیرا دستگیرزاده در ۲۶ ثور ۱۳۳۹ در  کابل به دنیا آمد. از دانشکده حقوق کابل فارغ التحصیل شده و در دهه شصت خورشیدی به نگارش و تهیه برنامه‌های ادبی و هنری در رادیو و تلویزیون ملی افغانستان پرداخت.

 در سال های بعد، تحصیلات خود را در رشته ادبیات تا مقطع دکتورا در صوفیه، بلغارستان ادامه داد و داکتر ادبیات فارسی شد.حمیرا نگهت دستگیرزاده، از نامدارترین شاعران زن معاصر در افغانستان بود.

او همچنان از بنیانگذاران انجمن شاعران و نویسندگان فارسی زبان (انشا) در هالند بود.

سه سال پیش شماری از شاعران، نویسندگان و فرهنگیان افغان مقیم اروپا، در شهر امستل‌فین هالند مراسم نکوداشتی برای سه دهه فعالیت فرهنگی و ادبی خانم نکهت دستگیرزاده برگزار کردند.

خانم دستگیرزاده بیشتر در قالب‌های غزل و سپید شعر می‌نوشت. او شاعر پرکاری بود و تا آخرین روزهای زندگی‌اش می‌نوشت.

برخی از آثار چاپ‌شده او: شط آبی رهایی (۱۹۹۰)، غزل غریب غربت (۲۰۰۳)، به دور آتش و دریغ (۲۰۰۹)، آفتاب آواره (۲۰۱۱)، هیچ نتوان گفت در ۵۰ سال (۲۰۱۱)، کوچه های روشن ماه هالند (۲۰۱۲)، تلخ در آتش (۲۰۱۳)، ازسپیده لبریز (۲۰۱۳)، از پوست تا پوستر (۲۰۱۳) و پرواره های پندار (۲۰۱۴) هستند.

مجموعه‌ای هم به زبان هالندی از او منتشر شده است. روی برخی از شعرهای او آهنگ‌هایی نیز ساخته شده است.

مذاکرات با طالبان که از لحاظ تیوری می‌تواند چهره افغانستان نوین را مبدل کند و خشونت‌ها را کاهش دهد، بالاخره آغاز شد و خلیلزاد نماینده امریکا با طالبان در قطر گفتگو کرد و در بیست و نهم فبروری تفاهم نامه صلح به امضا رسید. برخی ها براین عقیده اند که گفتگو با طالبان یگانه راه ممکن برای کاهش تنش‌ها و خشونت‌ها در این کشور است.

بعضی ها با این روند خوشبین وبرخی از صلح با طالبان در هراس اند. برگشت به گذشته – تکرار رویدادهای دهۀ هفتاد هجری خورشیدی – متوقع نخواهد بود.طالبان تحت هیچ شرایطی نمی‌توانند کابل یا تمام کشور را تصرف کنند و یاهم امارت اسلامی را دوباره زنده سازند. همچنان، هیچ علتی نیست که باور داشته باشیم مقام‌های افغان بتوانند این گروه رادیکال را نابود کنند.

دولت آمریکا به تاریخ یازدهم حوت در یک اقدام تاریخی با گروه طالبان در دوحه قطر توافق‌نامه صلح امضا کرد. دو طرف 18 ماه سرگرم مذاکره برای دست یافتن به این توافق بودند که بر اساس آن تمامی نیروهای آمریکایی در خلال 14 ماه آینده افغانستان را ترک خواهند گفت و همچنین مرحله دیگری از تلاش‌ها برای برقراری صلح آغاز خواهد شد که هدف آن مصالحه میان طالبان و دولت افغانستان خواهد بود.

زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان و ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان این توافقنامه تاریخی صلح را امضا کردند.

مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا خطاب به طالبان گفت: "به قول‌های خودتان پایبند باشید و به جنگ با داعش ادامه بدهید. همه شهروندان افغانستان از کاهش خشونت بهره‌مند خواهند شد. افزایش خشونت باعث خواهد شد تا این توافقنامه نقض شود و شکست بخورد."

ملا برادر پیش از امضای توافقنامه گفت: "آرزو دارم با خروج نیروهای خارجی از افغانستان، صلح به این کشور بازگردد. از همه دعوت می‌کنیم برای ارزش‌های صلح در کنار هم قرار بگیریم."

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا هم ظهر شنبه در کنفرانسی خبری در واشنگتن گفت که این "سفری طولانی و سخت" برای افغانستان بوده و افزود: "بعد از سال های طولانی وقتش رسیده سربازان خود را به آمریکا برگردانیم." او گفت که طالبان مدت هاست می خواهند با آمریکا به توافقی برسند.